Relacje interpersonalne w pracy – jak je wzmacniać?

Relacje interpersonalne w pracy to sposób, w jaki ludzie w firmie się ze sobą komunikują, współpracują i traktują – na co dzień, w stresie i w konflikcie. Wzmacnia się je przede wszystkim przez jasną komunikację, dotrzymywanie słowa, okazywanie szacunku i szybkie wyjaśnianie napięć, a w zespole – przez przełożonego, który daje tu przykład.

Poniżej pokazuję, od czego zależą dobre relacje w pracy, co może zrobić każdy pracownik, co należy do menedżera i jak rozmawiać, gdy relacja już się popsuła.

W skrócie

Dobre relacje w pracy nie oznaczają, że wszyscy muszą się przyjaźnić – chodzi o zaufanie, szacunek i możliwość otwartej rozmowy o problemach. Każdy pracownik może je wzmacniać: słuchać, dotrzymywać ustaleń, doceniać innych i rozmawiać bezpośrednio, a nie za plecami. Menedżer odpowiada za warunki: jasne zasady, sprawiedliwe traktowanie, regularne rozmowy i szybką reakcję na konflikty. Nierozwiązane napięcia obniżają współpracę i zaangażowanie, dlatego warto zajmować się nimi wcześnie.

Czym są relacje interpersonalne w pracy?

Relacje interpersonalne w pracy to więzi i wzorce zachowań między współpracownikami, przełożonymi i podwładnymi oraz między działami. Widać je w drobiazgach: czy ludzie proszą się nawzajem o pomoc, czy mówią o błędach otwarcie, jak reagują na krytykę i czy trudne tematy omawia się na spotkaniu, czy na korytarzu.

Dobre relacje zawodowe opierają się na trzech filarach:

• Zaufanie – przekonanie, że inni dotrzymają ustaleń i nie wykorzystają mojej słabości.
• Szacunek – traktowanie innych z uwagą, także przy różnicy zdań.
• Otwarta komunikacja – możliwość mówienia o problemach wprost, bez obawy przed ośmieszeniem czy karą.

Ten ostatni element badaczka Amy Edmondson z Harvard Business School opisała jako bezpieczeństwo psychologiczne zespołu. W projekcie Google „Aristotle”, analizującym skuteczność zespołów, okazało się ono najważniejszym czynnikiem odróżniającym zespoły najlepsze od pozostałych.

Dlaczego relacje w pracy są tak ważne?

• Współpraca i jakość pracy – tam, gdzie ludzie sobie ufają, szybciej dzielą się informacjami i wcześniej zgłaszają problemy.
• Zaangażowanie i rotacja – relacja z bezpośrednim przełożonym i zespołem to jeden z głównych powodów, dla których ludzie zostają w firmie albo z niej odchodzą.
• Stres i dobrostan – wsparcie współpracowników pomaga przejść przez trudne okresy; chroniczne konflikty działają odwrotnie.
• Zmiany i kryzysy – zespoły z dobrymi relacjami łatwiej przyjmują zmiany, bo mogą o nich szczerze rozmawiać.

Relacje są też częścią szerszego doświadczenia pracownika w firmie – więcej o tym we wpisie Employee experience – czym jest i jak je budować.

Jak budować dobre relacje ze współpracownikami?

Każdy, niezależnie od stanowiska, ma wpływ na relacje wokół siebie. Najwięcej dają proste nawyki:

1. Słuchaj, zanim odpowiesz – dopytuj i upewniaj się, że dobrze rozumiesz; pomoże w tym aktywne słuchanie.
2. Dotrzymuj ustaleń – a jeśli nie możesz, uprzedź wcześniej. Na tym buduje się zaufanie.
3. Doceniaj konkretnie – „Dzięki za przygotowanie danych przed spotkaniem, oszczędziło nam to godzinę” znaczy więcej niż „dobra robota”.
4. Mów wprost, nie za plecami – jeśli coś Ci przeszkadza, porozmawiaj z tą osobą, opisując zachowanie i jego skutek, a nie oceniając człowieka.
5. Proponuj pomoc i proś o nią – wzajemność buduje relacje szybciej niż wspólne wyjścia.
6. Szanuj różnice – ludzie różnią się tempem, stylem komunikacji i potrzebami. Zrozumieć to pomagają np. modele stylów zachowania, takie jak DISC.

Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz we wpisach o umiejętnościach interpersonalnych i komunikacji interpersonalnej.

Jaka jest rola menedżera w budowaniu relacji w zespole?

Menedżer nie sprawi, że wszyscy się polubią, ale tworzy warunki, w których dobra współpraca jest łatwiejsza niż konflikt:

• Jasne zasady i role – wiele napięć wynika z niejasnego podziału odpowiedzialności. Pomaga wspólnie ustalony kontrakt zespołowy.
• Sprawiedliwe traktowanie – widoczne faworyzowanie szybko niszczy zaufanie w zespole.
• Regularne rozmowy – spotkania 1:1 i zespołowe, na których można powiedzieć, co nie działa.
• Własny przykład – sposób, w jaki szef reaguje na błędy i krytykę, zespół szybko powiela.
• Docenianie – zauważanie wkładu poszczególnych osób i pomocy, jaką sobie udzielają; zobacz też 15 sposobów na docenianie pracowników.
• Szybka reakcja na konflikty – im wcześniej menedżer zauważy napięcie, tym łatwiej je rozwiązać.

Szczególnym wyzwaniem jest sytuacja, gdy awansujesz w zespole, w którym wcześniej byłeś kolegą – o tym piszę we wpisie Wczoraj kolega, dziś przełożony.

Jak naprawić relację, gdy pojawi się konflikt?

Konflikty w pracy są naturalne – różnimy się celami, priorytetami i sposobem działania. Problemem jest konflikt przemilczany albo eskalowany. Sprawdza się prosty schemat rozmowy:

1. Wybierz dobry moment i miejsce – rozmowa w cztery oczy, nie przy zespole i nie w emocjach.
2. Opisz fakty – „Na dwóch ostatnich spotkaniach przerwałeś mi, zanim skończyłam”.
3. Powiedz o skutkach i swoich odczuciach – „Czuję wtedy, że moje zdanie się nie liczy”.
4. Zapytaj o perspektywę drugiej strony – i naprawdę jej wysłuchaj.
5. Ustalcie konkretną zmianę – kto, co i od kiedy robi inaczej.

Jeśli strony nie potrafią się porozumieć same, rozmowę powinien poprowadzić przełożony. Więcej o tym, jak reagować, przeczytasz we wpisie Konflikty w zespole odbijają się na wynikach. Gdy zachowanie ma charakter uporczywego nękania, nie jest to już zwykły konflikt – wymaga reakcji zgodnej z procedurami firmy (zobacz wpis o przeciwdziałaniu mobbingowi).

Przykładowa sytuacja

Przykładowa sytuacja: w dziale finansów dwie doświadczone księgowe od miesięcy nie rozmawiają ze sobą bezpośrednio, a informacje przekazują przez kierownika. Kierownik zaprasza je na wspólną rozmowę, w której każda po kolei opisuje, co utrudnia jej pracę. Okazuje się, że źródłem napięcia jest niejasny podział zamknięcia miesiąca. Ustalają, kto za co odpowiada i jak będą się informować. Relacja nie staje się od razu ciepła, ale współpraca wraca do normy, a kierownik przestaje być pośrednikiem.

Jak mogę pomóc Tobie i Twojemu zespołowi?

Komunikację, współpracę i rozwiązywanie konfliktów w zespołach rozwijam na szkoleniach, np. Skuteczna komunikacja w zespole, a menedżerów przygotowuję do tej roli na szkoleniach menedżerskich.

Jeśli jesteś menedżerem i chcesz indywidualnie popracować nad relacjami w swoim zespole, skorzystaj z coachingu biznesowego lub mentoringu dla menedżerów. Jeśli to Ty jesteś w trudnej relacji w pracy, zacznij od bezpłatnej konsultacji – w 30 minut online sprawdzimy, jakie wsparcie będzie dla Ciebie najlepsze.