
Trening asertywności to regularne ćwiczenie konkretnych zachowań: odmawiania, stawiania granic, reagowania na krytykę i atak oraz wyrażania próśb, krytyki i pochwał – tak, by mówić „tak” albo „nie” zgodnie z tym, co myślisz, i jednocześnie szanować granice rozmówcy.
Większość z nas wie, czym jest asertywność, ale wiele osób szuka sposobów na to, jak nauczyć się asertywności. Ze swoimi podpowiedziami przychodzi nam tutaj psychologia czy szeroko rozumiany rozwój osobisty, podpowiadając sprawdzone ćwiczenia w ramach treningu asertywności. Asertywność to sztuka życia w zgodzie z sobą i innymi. Brak asertywności to wpadanie w uległość lub postawę agresywną.
Poniżej przedstawiam 13 sprawdzonych i skutecznych ćwiczeń na asertywność. Przy każdym z nich podaję konkretne przykłady realizacji danej techniki asertywności.
W skrócieTrening asertywności to regularne ćwiczenie konkretnych zachowań, a nie jednorazowa lektura. Pokazuję 13 ćwiczeń w trzech grupach: odmawianie i stawianie granic, reagowanie na krytykę i atak oraz wyrażanie próśb, krytyki i pochwał. Przy naciskach pomaga technika zdartej płyty, przy powtarzającym się przekraczaniu granic – drabinka asertywności, a przy krytyce – modele FUO lub FUKO. Asertywności można się nauczyć: najlepiej małymi krokami, zaczynając od prostych sytuacji.
Odmawianie i stawianie granic (ćwiczenia 1–5)
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 1. Jak odmawiać?
Asertywna odmowa to jedna z najczęstszych technik asertywności. Jak to zrobić? Zastanów się, co chcesz powiedzieć. Powiedz jasno i wyraźnie, czego nie zrobisz i wyjaśnij dlaczego (podaj powód, a nie wymówkę). Jeśli możesz – zaproponuj alternatywę.
Oto przykłady:
- Nie zastąpię Cię jutro w pracy. Zaplanowałem dzień wolny i chcę go przeznaczyć na załatwienie spraw w urzędzie. Jeśli to Ci jakoś pomoże, to mogę Cię zastąpić w przyszłym tygodniu.
- Rozumiem, że się Pani śpieszy, ale nie wpuszczę Pani do kolejki. Ja również się śpieszę, bo mój pociąg odjeżdża za 10 minut.
- Miło mi, że to do mnie zwróciłaś się o konsultację. Niestety dzisiaj Ci nie pomogę, ponieważ pracuję nad ważną prezentacją, która musi być gotowa do końca tego dnia. Jeśli chcesz – poproś o pomoc Marka. Możesz mu powiedzieć, że ja rekomendowałam Tobie jego osobę.
- Nie pożyczę Ci pieniędzy. W tym miesiącu mam dużo wydatków.
- Przykro mi, że uciekł Pani ostatni autobus, ale nie podwiozę Pani, ponieważ jadę w zupełnie innym kierunku. Jeśli Pani sobie życzy, mogę zadzwonić po taksówkę.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 2. Co robić, gdy ktoś nalega pomimo naszej odmowy?
Będą się zdarzać sytuacje, kiedy wypowiemy nasze asertywne „nie”, a pomimo tego osoba będzie nalegać, abyśmy zmienili nasze zdanie i zrobili to, o co nas prosi. W takiej sytuacji możemy zastosować technikę „zdartej płyty”. Polega ona na powtarzaniu najważniejszego zdania z asertywnej odmowy, w którym jest jasno sformułowane nasze „nie”.
Oto przykłady:
- A. „Napij się z nami przynajmniej jednego!”. B. „Nie napiję się. Nie lubię alkoholu i uważam, że szkodzi on mojemu zdrowiu. Jeśli chcecie, to wypiję z Wami coś niealkoholowego”. A. „No, co? Jednego się z nami nie napijesz?”. B. „Nie napiję się”. A. „No, nie bądź taki! Przecież od jednego piwa się nie rozchorujesz”. B. „Nie napiję się”. A. „Kto nie pije, ten donosi…”. B. „Nie napiję się”. A. „No, przynajmniej na jedną nóżkę”. B. „Nie napiję się”.
A. „Poczęstuj się tortem”. B. „Nie, dziękuję. Nie zjem tortu. Jestem na diecie. Zamiast tortu chętnie zjem sałatkę owocową”. A. „Zjedz. Przecież od jednego kawałka nic Ci się nie stanie”. B. „Nie, dziękuję. Nie zjem tortu”. A. „No, ale cioci będzie przykro. Przygotowała ten tort specjalnie na dzisiejszą uroczystość”. B. „Nie, dziękuję. Nie zjem tortu”. A. „Ale to jest niegrzeczne tak odmawiać. Dawniej to była inna młodzież…”. B. „Nie zjem tortu”.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 3. Jak konfrontować odmienne przekonania?
Asertywne konfrontowanie odmiennych przekonań zakłada szacunek dla drugiej strony przy jednoczesnym szacunku dla naszego własnego zdania. W sytuacjach, gdy nasze zdanie jest odmienne wyrażamy to w sposób kulturalny i bez poczucia wyższości wobec naszego rozmówcy.
Oto przykłady:
- Rozumiem, że tak to widzisz. Jednak moje zdanie w tej sprawie jest zupełnie odmienne.
- W moim odczuciu sprawa wygląda inaczej.
- Nie zgadzam się z tym, co mówisz.
- Moja wiedza i doświadczenie przeczą temu, co mówisz na ten temat.
- Moje zdanie na ten temat jest zupełnie inne.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 4. Jak reagować na przekraczanie granic?
Trening asertywności zakłada też ćwiczenie sytuacji reakcji na przekraczanie granic. Jak to zrobić? Najpierw mówimy, co nam się nie podoba, a następnie prosimy osobę o zmianę jej zachowania wobec nas.
Oto przykłady:
- Dzisiaj, gdy przechodziłeś obok mnie, dotknąłeś moich włosów. Przed chwilą zrobiłeś to ponownie. Nie życzę sobie tego. Proszę, abyś tego nie robił.
- Wczoraj na spotkaniu zespołu podniosłeś na mnie głos. Bardzo Cię proszę, abyś tego więcej nie robił. Następnym razem opanuj swoje emocje i powiedz mi o tym, co myślisz bez podnoszenia głosu.
- Marku, zauważyłem, że od kilku dni przychodzisz spóźniony do pracy. Bardzo Cię proszę, abyś zadbał o to, aby w firmie zjawiać się przynajmniej 5 minut przed planowanym rozpoczęciem pracy.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 5. Jak reagować na powtarzające się przekraczanie granic?
Może się tak zdarzyć, że pomimo asertywnej odmowy, albo wyrażenia sprzeciwu wobec przekraczania naszych granic, ktoś nie zmienia swojego zachowania i nadal robi to, co jest przez nas nieakceptowalne. W takiej sytuacji można zastosować „drabinkę sprzeciwu” zwaną też „drabinką asertywności”. Drabinka ma kilka szczebli. Oto one: 1. Powiedz jasno i wyraźnie, czego sobie nie życzysz. 2. Jeśli to nie poskutkuje, powtórz swój komunikat, ale wzmocnij go. 3. Jeśli to nie poskutkuje – powiedz swojemu rozmówcy, jakie konsekwencje wyciągniesz, gdy dane zachowanie się powtórzy. 4. Wyciągnij konsekwencje.
Oto przykłady:
Sytuacja 1.
- Dzisiaj, gdy przechodziłeś obok mnie, dotknąłeś moich włosów. Przed chwilą zrobiłeś to ponownie. Nie życzę sobie tego. Proszę, abyś tego nie robił.
- Mówiłam Ci już, że nie życzę sobie, abyś dotykał moich włosów. Stanowczo proszę, abyś to usłyszał i zastosował się do mojej prośby.
- Jeśli jeszcze raz dotkniesz moich włosów – zgłoszę sprawę menedżerowi.
- Zgłoszenie sprawy menedżerowi.
Uwaga: jeśli zachowanie ma charakter molestowania (np. niechciany dotyk), nie musisz przechodzić całej drabinki – masz prawo od razu zgłosić sprawę przełożonemu lub do działu HR.
Sytuacja 2.
- Marku, zauważyłem, że od kilku dni przychodzisz spóźniony do pracy. Bardzo Cię proszę, abyś zadbał o to, aby w firmie zjawiać się przynajmniej 5 minut przed planowanym rozpoczęciem pracy.
- Marku, prosiłem Cię wczoraj, abyś przychodził do pracy 5 minut przed jej rozpoczęciem. Jeszcze raz Cię proszę, abyś się do tego dostosował.
- Ponieważ znów się spóźniłeś, informuję Cię, że jeśli zdarzy się to ponownie, wyciągnę konsekwencje przewidziane w regulaminie pracy.
- Wyciągnięcie konsekwencji zgodnie z regulaminem.
Reagowanie na krytykę i atak (ćwiczenia 6–9)
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 6. Jak reagować na krytykę, która jest zgodna z prawdą?
Będą w naszym życiu sytuacje, w których ktoś będzie wyrażał krytykę, która jest słuszna i oparta na faktach. Jak asertywnie zachować się w takiej sytuacji?
Oto kilka przykładów:
- Dziękuję, że mi to mówisz. Nie zdawałem sobie sprawy z tego, że ta sprawa tak wygląda z Twojej perspektywy.
- To trudne, co słyszę od Ciebie, ale nie zaprzeczam temu, co mówisz.
- Pewnie trudno było Ci przyjść, aby mi to powiedzieć. Tym bardziej Ci dziękuję i bardzo to doceniam. Tak, masz rację. Jest dokładnie tak, jak mówisz.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 7. Jak reagować na krytykę, która tylko po części jest zgodna z prawdą?
Niekiedy jest tak, że nasz rozmówca w części tego, co mówi, ma rację, a w części tej racji nie ma. Jak asertywnie zareagować w takiej sytuacji?
Oto przykłady:
- Masz rację, gdy mówisz, że w prezentacji było kilka błędów. Jednak nie zgadzam się z tym, że na spotkanie byłem zupełnie nieprzygotowany.
- Trafne jest to, co powiedziałeś na temat mojego przywiązania do matki, ale nie zgadzam się, że to jest dla mnie wygodne.
- Zgadzam się z Tobą, że zdarza mi się spóźniać z raportem, ale nie zgadzam się z tym, że jeszcze nigdy nie zdążyłem na czas.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 8. Jak reagować na krytykę, która nie jest zgodna z prawdą?
A co robić w sytuacjach, gdy ktoś wypowiada słowa krytyki pod naszym adresem, które z prawdą się rozmijają? Jak asertywnie zachować się w tej sytuacji?
Oto kilka propozycji:
- Mam zupełnie inne zdanie w tej kwestii.
- Ja tak o sobie nie myślę.
- Moja opinia na mój własny temat jest zupełnie inna niż Twoja. Nie zgadzam się z Tobą.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 9. Jak postępować w przypadku ataku werbalnego?
Atak werbalny to agresywne wyrażenie krytyki (zob. postawa agresywna). Z agresywnymi atakami werbalnymi mamy do czynienia praktycznie na co dzień. Możemy być zarówno ich nadawcami, jak i odbiorcami. Jak asertywnie zachować się, gdy jesteśmy werbalnie atakowani?
Oto kilka przykładów:
- Zachowujesz się w sposób agresywny. Twoja propozycja powoduje, że albo ja zacznę zachowywać się agresywnie, albo będę musiał Ci ulec. Taki układ mi nie odpowiada.
- Nie odpowiada mi forma Twojej wypowiedzi. Zależy mi na tym, abyśmy spokojnie i jak partnerzy porozmawiali na ten temat.
- Sposób, w jaki komunikujesz się ze mną jest dla mnie bardzo bolesny. Jeśli nie przestaniesz – zakończę tę rozmowę i wyjdę z tego pomieszczenia.
- Nie krzycz na mnie. Nie lubię tego.
- Proszę, abyś nie zwracała się do mnie w taki sposób.
Wyrażanie próśb, krytyki i pochwał (ćwiczenia 10–13)
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 10. Jak asertywnie wyrażać prośby i oczekiwania?
W życiu każdego z nas przyjdą momenty, kiedy staniemy przed koniecznością wyrażenia jakichś naszych próśb czy oczekiwań. Asertywność pomaga nam w tym, aby zrobić to w atmosferze wzajemnego szacunku. Warto zrobić to stosując cztery kroki. 1. Konkretnie i krótko opisz swoją sytuację. 2. Wyraź swoją prośbę/oczekiwanie i zapytaj o gotowość do jej spełnienia lub decyzję. 3. Jeśli rozmówca nie udziela jasnej odpowiedzi – wróć do kroku 2. 4. Doprowadź do konkretnego ustalenia.
Oto przykłady:
- Moja żona rozchorowała się i to ja dzisiaj będę musiał odebrać naszą córeczkę z przedszkola. W związku z tym chciałem zapytać, czy zgodzisz się, abym dzisiaj wyszedł z pracy 1,5 godziny wcześniej? Tutaj pada zgoda. Rozumiem więc, że dzisiaj mogę zakończyć pracę o 14.30.
- Zepsuł mi się samochód. Czy pożyczysz mi swoje auto na dwie godziny? Tutaj zostaje wyrażona zgoda. Dziękuję. W takim razie teraz wezmę od Ciebie kluczyki i oddam Ci je za 2 godziny, czyli o 18.30.
- Nie umiem poradzić sobie z tym zadaniem. Czy możesz znaleźć dla mnie godzinę, aby wyjaśnić, jak to robić poprawnie? Tutaj pada odpowiedź „tak”. W takim razie o której godzinie przyjść do Ciebie z tym zadaniem?
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 11. Jak asertywnie wyrażać krytykę?
Wyrażanie krytyki zwane też przekazywaniem feedbacku korygującego lub negatywnego to również jedna z przestrzeni postawy asertywnej. Bycie asertywnym wymaga uczenia się wyrażania krytyki z szacunkiem wobec siebie i drugiej osoby. Proponuję tutaj jedną z technik takich jak FUKO lub FUKO+, albo techniki FUO, którą teraz przedstawię. FUO składa się z trzech kroków. F – fakty (powiedz o tym, co się wydarzyło, opisz sytuację, nie wyolbrzymiaj, nie oceniaj, skup się na tym, co zanotowałaby kamera). U – ustosunkowanie negatywne (użyj zwrotu oznaczającego przeżywanie negatywnych emocji, np. „Niepokoi mnie…”, „Obawiam się…”, „Jestem wściekły…”, albo „Denerwuje mnie…”). O – oczekiwania (o co prosisz rozmówcę, czego oczekujesz, na czym Ci zależy).
Oto przykłady asertywnego wyrażania krytyki techniką FUO:
- Już drugi raz przedłużasz spotkanie, przez co ja spóźniam się na kolejne umówione rozmowy. Złości mnie to. Proszę, abyś trzymał się harmonogramu spotkań, albo planował je na dłuższy czas tak, aby zdążyć ze wszystkim.
- Widzę, że Twoje wyniki sprzedażowe zmalały o 23%. Niepokoi mnie to. Chciałbym dowiedzieć się, jaka jest tego przyczyna i co zamierzasz zrobić, aby poprawić ten wynik.
- Już trzy razy prosiłem Pana o niepozostawianie przesyłek przed wejściem do naszego biura. Irytuje mnie takie stawianie sprawy. Chciałbym się dowiedzieć, dlaczego nie respektuje Pan moich próśb.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 12. Jak asertywnie chwalić?
W treningu asertywności nie wolno zapomnieć o asertywnym gratulowaniu, dziękowaniu i chwaleniu. W ćwiczeniu tej umiejętności może nam pomóc „jednominutowa pochwała”, albo model UF zaproponowany przez Marię Król-Fijewską w jednej z jej książek na temat asertywności. Litera U – w tym modelu – oznacza ustosunkowanie pozytywne, a F – podobnie jak wyżej – oznacza fakty. Ustosunkowanie pozytywne to na przykład: „podoba mi się”, „jestem zadowolony”, „lubię”, „jestem zachwycony”, „jestem dumny”, „ucieszyło mnie”.
Oto przykłady asertywnych pochwał zgodnych z modelem UF:
- Imponuje mi tempo, w jakim przygotowałaś ten raport.
- Jestem pełen podziwu dla wyników, które otrzymałaś w tym kwartale. Zwiększyłaś sprzedaż o 15 procent! Brawa dla Ciebie!
- Lubię patrzeć na zadowolone twarze klientów, których obsługiwałaś. Twoje nastawienie i optymizm powodują, że chętnie wracają do naszego salonu.
Trening asertywności. Ćwiczenie nr 13. Jak z pomocą asertywności budować poczucie własnej wartości?
Ostatnie ćwiczenie, które proponuję, dotyczy budowania poczucia własnej wartości. Ćwiczenie to polega na tworzeniu wypowiedzi proasertywnych, czyli takich, w których wspieramy swoją asertywną postawę i uznajemy nasze własne prawa. Przykłady podaję w tabeli.
| Zdanie antyasertywne | Zdanie proasertywne |
| Nie mogę odmówić szefowi. | Mam prawo odmówić także mojemu szefowi. |
| Dzieci i ryby głosu nie mają. | Zdanie dzieci jest ważne. |
| Zareaguję dopiero, gdy powtórzy się to kolejny raz. | Mam prawo zareagować także za pierwszym razem. |
| Jeśli jej odmówię, na pewno się obrazi. | Mam prawo jej odmówić, nawet jeśli to będzie dla niej trudne i obrazi się na mnie. |
| Na pewno się pomylę. | Mam prawo się pomylić. Na błędach można się wiele nauczyć. |
Techniki asertywności – lista z przykładami zdań
Poniżej zebrałem najważniejsze techniki asertywności w jednym miejscu. Część z nich ćwiczysz w opisanych wyżej ćwiczeniach, część warto do nich dołożyć. Przykładowe zdania dopasuj do swojego sposobu mówienia – mają brzmieć jak Ty.
| Technika | Kiedy ją stosować | Przykładowe zdanie |
|---|---|---|
| Asertywna odmowa | gdy nie chcesz lub nie możesz spełnić prośby | „Nie zastąpię Cię jutro. Mam zaplanowany dzień wolny. Mogę za to pomóc w przyszłym tygodniu.” |
| Technika zdartej płyty | gdy ktoś naciska mimo Twojej odmowy | „Rozumiem, ale nie napiję się.” (powtarzane spokojnie tymi samymi słowami) |
| Komunikat „ja” | gdy chcesz wyrazić emocje i potrzeby bez oskarżania | „Jest mi przykro, kiedy mówię, a Ty patrzysz w telefon. Chcę, żebyś mnie wysłuchał.” |
| Przyznanie racji w części | gdy krytyka jest tylko częściowo trafna | „Masz rację, że raport był spóźniony. Nie zgadzam się, że nigdy nie zdążam na czas.” |
| Dopytanie o konkrety | gdy krytyka jest ogólna i nie wiesz, czego dotyczy | „Co dokładnie w mojej prezentacji było dla Ciebie niejasne?” |
| Odroczenie odpowiedzi | gdy ktoś oczekuje natychmiastowej decyzji, a Ty potrzebujesz czasu | „Muszę to sprawdzić. Odpowiem Ci jutro do 12.00.” |
| Drabinka asertywności | gdy ktoś wielokrotnie przekracza Twoje granice | „Prosiłem już o to dwa razy. Jeśli sytuacja się powtórzy, zgłoszę sprawę przełożonemu.” |
| Asertywna prośba | gdy chcesz o coś poprosić i doprowadzić do ustalenia | „Czy możesz dziś przejrzeć moją ofertę? Rozumiem więc, że dostanę uwagi do 15.00.” |
| Krytyka modelem FUO lub FUKO | gdy chcesz zwrócić komuś uwagę z szacunkiem | „Drugi raz przedłużasz spotkanie i spóźniam się na kolejne rozmowy. Złości mnie to. Proszę, trzymaj się harmonogramu.” |
| Pochwała modelem UF | gdy chcesz konkretnie docenić | „Imponuje mi tempo, w jakim przygotowałaś ten raport.” |
| Przyjęcie komplementu | gdy ktoś Cię chwali, a Ty masz odruch umniejszania | „Dziękuję, cieszę się, że to zauważyłeś.” (zamiast „E tam, to nic takiego”) |
Nie musisz opanować wszystkich technik naraz. Wybierz jedną lub dwie, które najbardziej przydadzą Ci się w tym tygodniu, i świadomie ćwicz je w prostych sytuacjach.
Jak nauczyć się asertywności?
Asertywność nie jest wrodzonym talentem, lecz umiejętnością, którą można wytrenować. Osoba asertywna potrafi jasno powiedzieć „tak” albo „nie” zgodnie z tym, co naprawdę myśli i czuje, a jednocześnie szanuje granice rozmówcy. Nauka asertywności polega więc na stopniowym zastępowaniu dawnych nawyków komunikacyjnych – uległości albo agresji – nowym stylem, w którym wyrażasz swoje zdanie i potrzeby bez poczucia winy i bez lęku przed odrzuceniem. Ćwiczenia opisane powyżej są narzędziami. Poniżej piszę o tym, co pomaga, a co przeszkadza w tym, żeby stały się Twoim naturalnym sposobem reagowania.
Najczęstsze przeszkody w nauce asertywności
Bariery zwykle mają źródło we wcześniejszych doświadczeniach i przekonaniach. Najczęściej są to:
- Uległość wynikająca z lęku przed odrzuceniem. Kto przez lata nie wyrażał swojego zdania z obawy przed reakcją innych, przy pierwszych asertywnych krokach czuje się niepewnie.
- Brak pewności siebie. Pojawia się przekonanie, że moja opinia nie jest wystarczająco ważna albo że inni odbiorą ją źle. Po wypowiedzeniu własnego zdania łatwo wtedy wpaść w poczucie winy i wątpliwości, które osłabiają asertywność.
- Nawyk unikania konfliktów. Dla wielu osób każdy sprzeciw oznacza konflikt. Skutek jest taki, że pozwalają przekraczać swoje granice i nie bronią swoich potrzeb.
Przełamanie tych barier wymaga pracy nad pewnością siebie i zmiany myślenia o samej asertywności. Odmowa nie jest ani egoizmem, ani niegrzecznością, a wyrażenie innego zdania nie musi oznaczać kłótni.
Komunikat „ja” – mów o sobie, a nie o rozmówcy
Prostą techniką, która ułatwia wyrażanie zdania i emocji bez eskalowania konfliktu, jest komunikat „ja”. Zamiast oceniać i obwiniać drugą osobę, mówisz w pierwszej osobie o swoich odczuciach i potrzebach. Zamiast: „Nigdy mnie nie słuchasz” możesz powiedzieć: „Jest mi przykro, kiedy mówię, a Ty patrzysz w telefon. Chcę, żebyś mnie wysłuchał”. Rozmówca nie musi się bronić, więc łatwiej przejść do rozmowy o tym, co rzeczywiście jest dla Ciebie ważne.
Codzienna praktyka
Asertywność rośnie dzięki regularnym, małym krokom. Oto trzy sposoby na codzienny trening:
- Dziennik asertywności. Zapisuj sytuacje, w których zachowałeś się asertywnie, i te, w których było to trudne. Analiza takich zapisków pokazuje, w jakich momentach asertywność przychodzi Ci z trudem, a z czasem pozwala dostrzec własne postępy.
- Modelowanie. Obserwuj osoby, które uważasz za asertywne. Zwróć uwagę, jak zachowują się w trudnych rozmowach i jakich sformułowań używają. Potem przećwicz te wzorce, np. przed lustrem albo w rozmowie z kimś bliskim.
- Trening na drobnych sprawach. Wyrażaj swoje zdanie spokojnie i stanowczo w prostych sytuacjach – w rozmowie z przyjaciółmi czy współpracownikami, nawet w błahych kwestiach. Im częściej to robisz, tym łatwiej przychodzi Ci to bez poczucia winy w poważniejszych sytuacjach.
Ćwicz krótkie, uprzejme odmowy bez długich usprawiedliwień. Mów „nie zrobię”, „nie chcę” albo „zdecydowałem, że…”, a nie „nie mogę”. Pierwsze sformułowania pokazują, że to Twoja decyzja. „Nie mogę” sugeruje, że decyduje za Ciebie ktoś lub coś innego, i zachęca rozmówcę do szukania sposobu, by tę przeszkodę usunąć.
Asertywność w pracy i w relacjach osobistych
W pracy asertywność pozwala wyrażać opinie, chronić własne granice i konstruktywnie zgłaszać zastrzeżenia. Ważna jest umiejętność powiedzenia „nie”, gdy Twoje obowiązki już są wystarczająco obciążające. Gdy współpracownik prosi o pomoc przy projekcie, możesz odpowiedzieć: „Teraz zajmuję się innymi zadaniami i nie zrobię tego”. Pamiętaj przy tym, że polecenie służbowe pracownik musi wykonać – asertywność nie służy do odmawiania przełożonemu wykonania obowiązków, ale do jasnego mówienia o swoich możliwościach i potrzebach. Jeżeli na przykład potrzebujesz więcej czasu na zadanie, poproś o przesunięcie terminu, zamiast przemilczać problem i brać na siebie zbyt wiele.
W relacjach osobistych asertywność pomaga wyrażać emocje i potrzeby bez naruszania granic bliskich osób, co buduje wzajemny szacunek. Gdy macie odmienne zdanie w ważnej sprawie, możesz powiedzieć: „Rozumiem, że masz inne spojrzenie, ale dla mnie ważne jest…”. W ten sposób przedstawiasz swoje stanowisko i jednocześnie szanujesz rozmówcę.
Wsparcie: szkolenie i life coaching
Wiele osób szybciej uczy się asertywności z czyimś wsparciem. Szkolenie z asertywności łączy wiedzę z praktyką: uczestnicy ćwiczą wyrażanie opinii, odmawianie i radzenie sobie z presją pod okiem trenera, dzięki czemu mogą przetestować nowe zachowania w bezpiecznych warunkach.
Life coaching to wsparcie indywidualne. Pomaga rozpoznać własne bariery i przekonania, które utrudniają wyrażanie siebie, oraz wypracować sposoby ich przełamywania. Coach towarzyszy w regularnej praktyce i zadaniach do wykonania w codziennym życiu, co jest szczególnie pomocne dla osób, które chcą wprowadzić asertywność zarówno w relacjach zawodowych, jak i prywatnych.
Trening asertywności – podsumowanie
Szkolenie z asertywności to nie tylko techniki, modele i ćwiczenia. Asertywność to umiejętność budowania pełnych szacunku relacji z innymi i rozwijania ich w konstruktywny sposób. Mam nadzieję, że powyższe ćwiczenia pomogą Ci nie tylko w obronie przed manipulacjami, obronie własnych granic, przekazywaniu czy przyjmowaniu informacji zwrotnej, wzmacnianiu asertywnej komunikacji czy unikaniu konfliktowych osób. Mam nadzieję, że dzięki nim Twoje życie stanie się pełniejsze, a Ty bardziej szczęśliwy.
FAQ – często zadawane pytania
Na czym polega trening asertywności?
To regularne ćwiczenie konkretnych zachowań: asertywnej odmowy, stawiania granic, reagowania na krytykę i atak werbalny oraz wyrażania próśb, krytyki i pochwał. Asertywność nie jest wrodzonym talentem, tylko umiejętnością, którą można wytrenować – stopniowo zastępując uległość albo agresję nowym stylem komunikacji.
Jakie są techniki asertywności?
Najczęściej stosowane techniki asertywności to asertywna odmowa, technika zdartej płyty, komunikat „ja”, przyznanie racji w części, dopytanie o konkrety, odroczenie odpowiedzi, drabinka asertywności, asertywna prośba, krytyka modelem FUO lub FUKO, pochwała modelem UF i przyjmowanie komplementów bez umniejszania.
Na czym polega technika zdartej płyty?
Gdy ktoś naciska mimo Twojej odmowy, spokojnie powtarzasz najważniejsze zdanie odmowy tymi samymi słowami, np. „Nie napiję się”. Nie wdajesz się w nowe tłumaczenia, dzięki czemu rozmówca nie ma punktu zaczepienia do dalszego przekonywania.
Jak asertywnie odmawiać?
Powiedz jasno i wyraźnie, czego nie zrobisz, wyjaśnij dlaczego (podaj powód, a nie wymówkę) i – jeśli możesz – zaproponuj alternatywę. Gdy rozmówca mimo to naciska, zastosuj technikę „zdartej płyty”: spokojnie powtarzaj najważniejsze zdanie odmowy, np. „Nie napiję się”.
Co zrobić, gdy ktoś wciąż przekracza moje granice?
Zastosuj drabinkę asertywności: najpierw powiedz jasno, czego sobie nie życzysz, potem powtórz komunikat i go wzmocnij. Jeśli to nie pomaga, powiedz, jakie konsekwencje wyciągniesz, gdy zachowanie się powtórzy – i wyciągnij je.
Jak asertywnie reagować na krytykę?
To zależy od tego, czy krytyka jest zgodna z prawdą. Gdy jest trafna – przyznaj rację i podziękuj. Gdy jest trafna tylko częściowo – przyznaj rację w tej części, a w pozostałej spokojnie się nie zgódź. Gdy jest nieprawdziwa – powiedz, że masz inne zdanie, np. „Ja tak o sobie nie myślę”.
Jak asertywnie wyrazić krytykę i pochwałę?
Krytykę możesz wyrazić modelem FUO: fakty (co się wydarzyło), ustosunkowanie negatywne (np. „Niepokoi mnie to”) i oczekiwanie (o co prosisz). Pochwałę – modelem UF Marii Król-Fijewskiej: najpierw ustosunkowanie pozytywne (np. „Imponuje mi”), potem fakty.
Chcesz popracować nad tym tematem z coachem?
Jestem life coachem i pomagam w sprawach, o których piszę na blogu: relacje, emocje, poczucie własnej wartości, ważne decyzje. Sesje prowadzę online.
To też może Cię zainteresować






