- Profesjonalny coach poprzez aktywne słuchanie, trafne pytania i sprawdzone narzędzia wspiera klienta w osiąganiu jego celów życiowych i zawodowych.
- W Polsce zawód coacha nie jest prawnie regulowany, dlatego coachem może nazwać się każdy – także osoba po krótkim kursie online.
- Najważniejszym wyróżnikiem profesjonalisty jest wykształcenie: kurs lub studia akredytowane przez organizacje takie jak ICF, EMCC, ICI czy Izba Coachingu.
- Sygnałem ostrzegawczym są tanie hasła typu „możesz wszystko”, „wyjdź ze strefy komfortu” czy „jesteś zwycięzcą” zamiast rzetelnej pracy z celem klienta.
- Przed wyborem coacha zapytaj, gdzie uczył się coachingu, czy kurs miał akredytację, jakie ma doświadczenie i czy korzysta z superwizji.
Coach to jeden z niemalże 2,5 tysiąca zawodów wpisanych na listę zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. Zawód to nowy, choć trudno określić dokładną datę jego powstania. Intensywny rozwój coachingu trwa od lat 90. XX wieku, a za pierwszą publikację o coachingu w pracy uważa się zwykle artykuł z 1937 roku. Nie będę się tu jednak zajmował historią coachingu. Chcę napisać kilka słów o profesjonalnym coachu w odniesieniu do tego, co nazywam pseudocoachingiem lub popcoachingiem.
Kim jest profesjonalny coach?
Coach jest więc jednym ze stosunkowo nowych zawodów na rynku. Kim jednak jest coach? Coach to osoba, która poprzez aktywne słuchanie, zadawanie trafnych pytań, a także dzięki innym specyficznym narzędziom i technikom, towarzyszy i wspiera klienta w osiąganiu ważnych dla niego celów (życiowych i zawodowych – life coaching, business coaching), odnajdywaniu zasobów potrzebnych do ich realizacji oraz ustalaniu i wdrażaniu planów działań.
Sam coaching może przybierać postać pracy indywidualnej (spotkania 1:1 – osobiste lub online), grupowej lub zespołowej (zwłaszcza w przypadku coachingu biznesowego). W każdym z tych przypadków profesjonalny coach jest osobą, która we wspomnianym procesie osiągania celów, odnajdowania zasobów oraz ustalania i realizacji planów pełni rolę życzliwego, wspierającego partnera.
Coach czy kołcz? Oto jest pytanie
Określenie, kim jest coach i czym jest coaching, jest bardzo ważne. Na rynku usług rozwojowych działa wiele osób, które nazywają się coachami lub coachkami, a tak naprawdę uprawiają jakiś rodzaj rozwojowej hochsztaplerki. Z coachingiem ma to niewiele wspólnego i szkodzi środowisku profesjonalnych coachów, siejąc zamęt i budując negatywny obraz coachingu.
Jak odróżnić profesjonalnego coacha od pseudo coacha? Wykształcenie
Istnienie kołczów, pseudocoachów i popcoachów nie dziwi. W Polsce zawód coacha nie jest prawnie regulowany – nie ma ustawowych zasad dotyczących jego zdobywania. Istnieją wprawdzie instytucje certyfikujące profesjonalnych coachów (np. ICF Polska, Izba Coachingu), renomowane szkoły coachingu (np. Szkoła Profesjonalnego Coachingu prowadzona przez Instytut Psychoedukacji i Rozwoju Integralnego, Szkoła Coachów prowadzona przez Grupę SET). Ale można też kupić 40-godzinny kurs coachingu online za kilkadziesiąt złotych, którego twórcy chwalą się wydawaniem zaświadczenia „MEN” w trzech językach, a absolwenci – dyplomem „profesjonalnego coacha” (sic!).
Jednak aby zostać profesjonalnym coachem, nie wystarczy zrobienie sobie wizytówek z podpisem „coach”. Nie wystarczy też ukończenie 40-godzinnego kursu online i otrzymanie zaświadczenia nawet w dziesięciu językach. Profesjonalny coach to osoba, która ukończyła kompleksowy, akredytowany przez którąś z organizacji zrzeszających coachów kurs coachingu lub studia w tym zakresie (np. Coaching z elementami psychologii na SWPS). Tym, co odróżnia profesjonalnych coachów od pseudocoachów, jest najczęściej wykształcenie. Zanim więc wybierzesz coacha, sprawdź jego wykształcenie. Zapytaj, gdzie uczył/a się coachingu i czy ukończony kurs ma akredytację organizacji zrzeszających profesjonalnych coachów. Mogą to być: International Coach Federation – ICF, European Mentoring & Coaching Council – EMCC, International Association of Coaching Institutes – ICI czy Izba Coachingu. Warto też zapytać o doświadczenie, liczbę godzin pracy z klientami i o to, czy coach korzysta z superwizji.
Jak odróżnić profesjonalnego coacha od pop coacha? Uważaj na tanie chwyty
Odpowiednie przygotowanie merytoryczne do pełnienia roli coacha jest bardzo ważnym czynnikiem odróżniającym profesjonalnych coachów od pseudocoachów. Jest jeszcze inny wymiar, na który warto zwrócić uwagę. Wymiar ten dotyczy narzędzi oraz sposobów komunikacji stosowanych przez pop coachów. To właśnie z ust tych ludzi na sesji coachingu możesz usłyszeć hasła typu „możesz wszystko”, „wyjdź ze swojej strefy komfortu” czy „jesteś zwycięzcą”. Nie czas ani miejsce na rozprawianie się z tego typu tanimi chwytami. Wiedz jednak, że jeśli z ust swojego „coacha” słyszysz głównie tego typu teksty, to w Twojej głowie powinny się zapalić sygnały ostrzegawcze. Jako zdrowo myślący człowiek wiesz, że w życiu nie możemy wszystkiego. Pewnie wiesz też, że rozwój może dokonywać się także w „strefie komfortu” i że nie musisz być zwycięzcą, aby prowadzić przyzwoite życie.
Im więcej tanich chwytów i pseudo coachingowych haseł, tym większe prawdopodobieństwo, że nie trafiłeś/aś na profesjonalnego coacha, tylko na hochsztaplera, który zamiast prowadzić coaching, sprzedaje popularne hasełka kołczingowe.
Profesjonalny coaching u profesjonalnego coacha
Profesjonalny coaching jest młodą, choć uznaną formą wsparcia rozwoju osobistego i zawodowego. Coach to osoba, która zdobyła wykształcenie kierunkowe z zakresu coachingu. To specjalista, który posługuje się narzędziami i technikami właściwymi dla tej dziedziny. Wielką szkodę coachingowi wyrządzają osoby, które nazywają się coachami, ale to, co robią i jak to robią, z profesjonalnym coachingiem ma niewiele wspólnego. Takich kołczów warto się wystrzegać, a na coaching wybierać profesjonalnych coachów.
Sam jestem coachem od 2016 roku. Jeśli masz pytania na temat coachingu albo chcesz skorzystać z moich usług – zapraszam do kontaktu lub na bezpłatną konsultację, na której opowiesz mi, z czym przychodzisz.
FAQ – często zadawane pytania
Czym jest coaching profesjonalny i jakie są jego główne zasady?
Coaching profesjonalny to proces współpracy między coachem a klientem, którego celem jest wyzwolenie potencjału osoby, aby mogła ona maksymalizować swoje osiągnięcia zawodowe i osobiste. Profesjonalny coach pomaga klientowi w odkrywaniu własnych rozwiązań, nie narzucając gotowych odpowiedzi. Kluczowe zasady obejmują: poufność, partnerską relację, zorientowanie na cele oraz etyczne postępowanie zgodne z kodeksem etycznym organizacji akredytujących. Coaching to proces, który stawia na rozwój umiejętności, zwiększenie samoświadomości i poprawę jakości życia klienta.
Jakie kompetencje powinien posiadać profesjonalny coach?
Profesjonalny coach powinien dysponować zestawem kluczowych kompetencji, które obejmują: umiejętność aktywnego słuchania, zadawania pytań pogłębiających świadomość, budowania zaufania, bezpośredniej komunikacji oraz projektowania działań wspierających rozwój klienta. Kompetencje coacha to również zdolność do tworzenia przestrzeni dla refleksji klienta, powstrzymywania się od oceniania i doradzania. Ważna jest też etyka zawodowa i ciągłe rozwijanie własnego warsztatu. Coach nie jest mentorem ani trenerem biznesu - nie jest ekspertem w dziedzinie, w której działa klient, ale ekspertem od procesu coachingowego.
Kim jest coach zawodowy i czym różni się od innych specjalistów rozwoju?
Coach zawodowy to profesjonalista, który wspiera klientów w rozwoju zawodowym. W przeciwieństwie do mentora czy trenera coach nie udziela rad ani nie przekazuje wiedzy merytorycznej – jest ekspertem od procesu, a nie od branży klienta. Wspiera klienta w samodzielnym dochodzeniu do wniosków i rozwiązań poprzez pytania i tworzenie przestrzeni do refleksji.
Jakie są różne typy coachingu i który wybrać dla rozwoju zawodowego?
Istnieje kilka typów coachingu, każdy z nich ma swoje zastosowanie w różnych obszarach. Dla rozwoju zawodowego najczęściej wykorzystuje się coaching kariery, coaching biznesowy oraz coaching zespołowy. Coaching kariery koncentruje się na rozwoju ścieżki zawodowej, podejmowaniu decyzji zawodowych i realizacji celów zawodowych. Coaching biznesowy skupia się na wyzwaniach związanych z prowadzeniem firmy lub pełnieniem funkcji menedżerskich. Wybór odpowiedniego typu coachingu zależy od indywidualnych potrzeb i celów, które chcemy osiągnąć w swoim rozwoju zawodowym.
Jak wygląda proces coachingowy i ile trwa?
Proces coachingowy rozpoczyna się od określenia celu współpracy i zawarcia kontraktu. Następnie coach prowadzi sesje, podczas których poprzez pytania i różne narzędzia pomaga klientowi szukać własnych rozwiązań, a między sesjami klient realizuje uzgodnione działania. U mnie sesje odbywają się raz w tygodniu lub co dwa tygodnie, a długość procesu zależy od celu – zwykle jest to kilka do kilkunastu spotkań.
Jakie wykształcenie i akredytacje powinien posiadać profesjonalny coach?
Profesjonalny coach powinien ukończyć kompleksowe szkolenie z coachingu, najlepiej akredytowane przez uznaną organizację, taką jak ICF (International Coaching Federation), EMCC czy Association for Coaching. Wartościowym uzupełnieniem są studia podyplomowe z coachingu na renomowanych uczelniach. Indywidualne poświadczenia, np. ACC, PCC czy MCC w ICF, potwierdzają kompetencje i liczbę godzin praktyki. Standardem są też superwizja i ciągłe doskonalenie warsztatu.
Jak wybrać odpowiedniego coacha dla siebie lub swojej organizacji?
Sprawdź wykształcenie coacha i akredytacje w uznanej organizacji coachingowej, a także jego doświadczenie w obszarach zbliżonych do Twoich potrzeb. Bardzo ważna jest „chemia” między coachem a klientem – możesz ją sprawdzić na bezpłatnej 30-minutowej konsultacji. Dla organizacji istotne bywa doświadczenie coacha w biznesie. Dobry coach działa zgodnie z kodeksem etycznym i poddaje swoją pracę superwizji.
Jak mierzyć efektywność coachingu i jakie rezultaty można osiągnąć?
Efektywność coachingu można mierzyć wskaźnikami ilościowymi i jakościowymi. W biznesie mogą to być wyniki, wydajność czy wskaźniki HR, a na poziomie indywidualnym – realizacja ustalonych celów, satysfakcja z pracy czy rozwój konkretnych umiejętności. Ważna jest też samoocena klienta, ankiety przed procesem i po nim oraz regularna informacja zwrotna. Efektem coachingu jest często nie tylko osiągnięcie celu, ale też większa samoświadomość.
Na czym polega indywidualny coaching profesjonalny i jak się do niego przygotować?
Indywidualny coaching to spersonalizowana współpraca coacha z klientem, skupiona na realizacji jego celów. Przed rozpoczęciem warto zastanowić się, w jakich obszarach chcesz się rozwijać i czego oczekujesz. Kluczowe są otwartość i gotowość do autorefleksji. Coach pomaga budować samoświadomość i szukać rozwiązań, ale to klient odpowiada za działania i wprowadzanie zmian.
Jakie są tematy coachingu najczęściej podejmowane w rozwoju zawodowym i osobistym?
W obszarze rozwoju zawodowego i osobistego coaching najczęściej dotyka takich tematów jak: rozwój umiejętności przywódczych, zarządzanie zmianą, budowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym (work-life balance), określanie celów zawodowych i planowanie kariery, radzenie sobie ze stresem i wypaleniem zawodowym, zwiększenie efektywności i produktywności, a także rozwój kompetencji miękkich (komunikacja, asertywność, inteligencja emocjonalna). Coach pomaga również w odkrywaniu osobistych wartości i ich integracji z życiem zawodowym, budowaniu pewności siebie oraz rozwijaniu kreatywności i innowacyjnego myślenia. Każdy proces jest jednak indywidualnie dopasowany do potrzeb klienta.
Chcesz sprawdzić, jak działa coaching?
Prowadzę coaching biznesowy i life coaching. Na bezpłatnej konsultacji powiesz mi, z czym przychodzisz, a ja – jak mogę pomóc.
To też może Cię zainteresować
Doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, trener biznesu od 2008 roku i coach od 2016 roku. Dyrektor zarządzający Instytutu Szkoleń i Coachingu (ISiC). Prowadzi szkolenia dla firm, coaching biznesowy, mentoring i life coaching.
