dr Wiktor Tokarskidr Wiktor TokarskiO coachingu i mentoringuAktualizacja: 27.10.202611 min czytania
Drewniane litery układające słowo coach – coaching po polsku
W skrócie
  • Słowo „coaching” dosłownie można oddać jako „trening” lub „korepetycje”, ale w praktyce nie tłumaczy się go na polski – weszło do języka podobnie jak „marketing” czy „bestseller”.
  • Coaching to proces rozwojowy, w którym coach wspiera klienta w osiąganiu celów, zmianie zachowań i rozwiązywaniu problemów, głównie przez zadawanie pytań.
  • W czystym coachingu nie ma doradzania: klient jest ekspertem od swojego życia, a coach pomaga mu określić cele i ukierunkować działania.
  • Coaching od mentoringu odróżnia podejście: coach zadaje pytania i pomaga znaleźć własne rozwiązania, a mentor dzieli się doświadczeniem i wiedzą.
  • Przy wyborze coacha warto sprawdzić kwalifikacje i certyfikaty, doświadczenie oraz referencje, a przed decyzją skorzystać z pierwszej sesji coachingu dla nowych klientów.

Coaching po polsku nie ma dobrego odpowiednika: dosłownie można go przetłumaczyć jako „trening” lub „korepetycje”, ale słowo „coaching” na dobre zagościło w języku polskim i się go nie tłumaczy. Oznacza proces rozwojowy, w którym coach wspiera klienta w osiąganiu jego celów, zmianie zachowań i rozwiązywaniu problemów.

Wiele osób słyszało niejeden raz słowo „coaching”. Niektórzy pytają, co oznacza coaching po polsku i czy da się to jakoś przetłumaczyć na nasz język. Poniżej odpowiadam na to pytanie, a także wyjaśniam, co kryje się pod tym angielskim słowem, kim jest coach i jakie powinien mieć przygotowanie (w tym wykształcenie) oraz jak wygląda coaching w Polsce.

Coaching po polsku – czy da się przetłumaczyć to słowo?

Zacznijmy od pierwszej sprawy: co słowo „coaching” oznacza w języku polskim? Gdybyśmy mieli przetłumaczyć je dosłownie, to słowo to można by oddać polskim „trening” lub „korepetycje”. Angielski czasownik „to coach” można natomiast przetłumaczyć jako „trenować”, „podszkolić” czy „douczać”. Bazując tylko na tłumaczeniu angielskiego słowa, można powiedzieć, że coaching jest to proces szkolenia, trenowania czy douczania. Rzeczywiście coaching jest takim procesem. Coachowie wspierają swoich klientów w rozwoju osobistym i zawodowym, natomiast ten proces wspierania (czy jak powiedzielibyśmy „uczenia się”) ma swoje specyficzne ramy.

I tutaj dochodzimy do ważnego momentu. Otóż słowo „coaching” na dobre zagościło w języku polskim (tak jak np. „marketing”, „singiel” czy „bestseller”) i nie tłumaczymy go na język polski. Po prostu „coaching” to „coaching” i kropka.

Czym jest coaching? Definicja i znaczenie

Wiemy już, że słowo „coaching” weszło do języka polskiego. Powiedzmy więc, co ono oznacza, co pod nim się kryje. Najkrócej rzecz biorąc, można powiedzieć, że coaching to proces rozwojowy, w którym coach wspiera klienta (coachee) w osiąganiu jego celów, zmianie zachowań i rozwiązywaniu problemów. Robi to poprzez zadawanie ukierunkowanych pytań, motywowanie, udzielanie wsparcia i stosowanie różnych innych narzędzi coachingowych. Zadawanie pytań w coachingu jest sprawą zasadniczą. Osoby uczące się coachingu na studiach albo specjalistycznych kursach zawodowych uczą się, jak zadawać klientom takie pytania, które pozwolą na wydobycie z nich pełni potencjału. Z tego powodu o coachingu mówi się czasem jako o sztuce zadawania pytań, choć – tak naprawdę – coachowie stosują różne inne narzędzia i metody, a nie tylko same pytania.

Coaching jako proces rozwojowy

Coaching to proces rozwojowy, który ma na celu pomoc klientowi w odkrywaniu nowych możliwości, rozwijaniu umiejętności i optymalizacji potencjału. Zasadza się on na dialogu, w którym coach stawia klientowi pytania, inspirując go do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi.

Zadaniem coacha jest przede wszystkim zapewnić bezpieczne i wspierające środowisko do nauki i eksploracji. Według modeli coachingowych, klienci są jedynymi ekspertami swojego życia i pracy, a rola coacha polega na pomocy w identyfikacji celów i ukierunkowania działań na ich osiągnięcie. W czystym coachingu nie ma więc doradzania.

W ramach procesu coachingowego klient uczestniczy w intensywnych sesjach roboczych, podczas których analizuje swoje doświadczenia, planuje strategie i implementuje zmiany.

Relacja między coachem a klientem

Relacja między coachem a klientem jest kluczowym elementem procesu coachingowego. Coach jest osobą, która wspiera klienta w osiągnięciu jego celów i rozwoju osobistego. To bliska i zaufana relacja, oparta na wzajemnym szacunku i zaangażowaniu.

Coach pełni rolę przewodnika i – równocześnie – partnera, który słucha uważnie, zadaje pytania, pomaga klientowi odkryć własne mocne strony i zasoby, oraz stawia wyzwania, które prowadzą do zdobycia nowych umiejętności i osiągnięcia sukcesu.

Dzięki otwartej i konstruktywnej komunikacji, coach i klient tworzą atmosferę wzajemnego zaufania, która sprzyja zmianie i rozwojowi. W ten sposób relacja coach-klient stanowi fundament coachingu, umożliwiając klientowi odkrycie własnego potencjału i skuteczne działanie w kierunku wyznaczonych celów.

Główne cele i korzyści coachingu

Jakie są zatem główne cele coachingu i jakie towarzyszą mu korzyści?

Jeśli chodzi o cele coachingu – możemy wymienić 7 podstawowych:

  1. Osiągnięcie sukcesu zawodowego i rozwoju kariery.
  2. Zwiększenie pewności siebie i wiary we własne umiejętności.
  3. Podnoszenie efektywności osobistej i profesjonalnej.
  4. Udoskonalenie umiejętności przywódczych i zarządzania zespołem.
  5. Rozwinięcie zdolności komunikacyjnych i interpersonalnych.
  6. Znalezienie równowagi między życiem zawodowym a osobistym.
  7. Wypracowanie skutecznych strategii radzenia sobie ze stresem i presją.

Jeśli natomiast chodzi o korzyści to – jako przykłady – możemy wymienić następujące:

  1. Indywidualne wsparcie w osiąganiu celów i zamierzonych rezultatów.
  2. Odkrywanie ukrytych potencjałów i możliwości rozwoju.
  3. Motywacja do działania i samodoskonalenia się.
  4. Skupienie na rozwiązaniach i poszukiwanie nowych perspektyw.
  5. Wyzwanie do wyjścia poza strefę komfortu i próbowanie nowych podejść.
  6. Możliwość otrzymania konstruktywnego feedbacku.
  7. Ukierunkowanie na wielowymiarowy rozwój (coaching holistyczny).

Coaching po polsku – czyli specyfika coachingu w Polsce

Coaching jest stosunkowo młodą dziedziną rozwoju osobistego i zawodowego. Najpierw pojawił się w USA, Kanadzie i Europie Zachodniej, a w ostatnich latach jest coraz mocniej doceniany także w Polsce. Jego korzenie sięgają sportu – w 1974 roku W. Timothy Gallwey wydał książkę „The Inner Game of Tennis”. W latach 80. John Whitmore, Graham Alexander i Alan Fine przenieśli to podejście do biznesu (model GROW, spopularyzowany w 1992 roku książką Whitmore’a „Coaching for Performance”), a w 1995 roku powstała International Coaching Federation (ICF). W Polsce coaching zaczął się rozwijać na przełomie lat 90. i 2000. Jaka jest jego specyfika w naszym kraju? Czym jest coaching po polsku?

Czy istnieje „polski” coaching?

Coaching w Polsce nie jest odrębną, „krajową” metodą. Polscy coachowie korzystają z tych samych standardów i kompetencji co coachowie na świecie, opisanych np. przez ICF (International Coaching Federation) czy EMCC (European Mentoring and Coaching Council).

Różnice dotyczą raczej kontekstu. Coaching wciąż bywa w Polsce mylony ze szkoleniem albo doradztwem, a samo słowo „coach” bywa nadużywane, bo zawód coacha nie jest u nas regulowany prawnie. Dobrzy coachowie stosują różnorodne narzędzia i techniki coachingowe, ale w centrum stawiają klienta i jego cel, a nie same narzędzia.

Coaching po polsku to nie tylko business coaching. Ta metoda w Polsce ma również zastosowanie w różnych obszarach życia, takich jak życie osobiste i relacje, a także sport i rozwój osobisty. W Polsce można znaleźć wielu kompetentnych coachów, których umiejętności można ocenić na podstawie ich doświadczenia i referencji.

Charakterystyka coachingu w Polsce

W praktyce coaching w Polsce ma najczęściej formę indywidualnych sesji, prowadzonych stacjonarnie lub online. Rzadziej spotyka się coaching zespołowy.

W Polsce coachowie często skupiają się na rozwoju osobistym i zawodowym klienta, dążąc do zmiany zachowań i umiejętności. Częstymi tematami sesji są motywacja, radzenie sobie ze stresem i zarządzanie czasem.

Coaching w Polsce odgrywa również ważną rolę w biznesie, gdzie pomaga liderom rozwijać umiejętności przywódcze oraz doskonalić komunikację interpersonalną. Jest to praktyka coraz bardziej popularna w Polsce, która oferuje personalizowane podejście i profesjonalne wsparcie, aby klient osiągnął swoje cele.

Różnice między coachingiem a mentoringiem

Niekiedy w naszym kraju coaching bywa mylony z mentoringiem. Tymczasem coaching i mentoring mają znaczące różnice, o których warto wiedzieć. Poniżej przedstawiam porównanie między tymi dwoma strategiami rozwojowymi.

Coaching Mentoring
Czas trwania Zazwyczaj ma określony czas trwania – proces obejmuje zwykle od kilku do kilkunastu sesji (dostępne są pakiety 3 i 10 sesji). Często jest to długotrwały proces, który może trwać nawet kilka lat.
Cel Skupia się na konkretnych umiejętnościach lub celach rozwojowych. Skupia się na ogólnym rozwoju zawodowym i osobistym.
Podejście Coach zadaje pytania i stosuje inne narzędzia, które pomagają klientowi znaleźć własne rozwiązania. Mentor dzieli się swoimi doświadczeniami i wiedzą, aby pomóc mentee w rozwoju.
Relacja Relacja partnerska, zwykle na czas uzgodnionego procesu (sesje co 1–2 tygodnie). Relacja między mentorem a mentee jest zwykle długotrwała i oparta na zaufaniu; mentor jest bardziej doradcą i przewodnikiem.

Jak znaleźć dobrego coacha?

Aby znaleźć dobrego coacha, należy ocenić jego kompetencje, umiejętności i doświadczenie. Obok wielu profesjonalnych i doskonale przygotowanych do zawodu coachów, można spotkać osoby, które się podają za coachów, ale nimi nie są. Dlatego warto wiedzieć co robić, aby odróżnić profesjonalnego coacha od pseudo-coacha (nazywanego czasem pop coachem).

Właściwości i umiejętności dobrego coacha

  • Znajomość i zrozumienie technik coachingowych
  • Empatia i umiejętność słuchania
  • Umiejętność zadawania stosownych pytań
  • Wiedza o psychologii i procesach uczenia się
  • Umiejętność budowania zaufania i relacji
  • Umiejętności komunikacyjne, w tym asertywność
  • Samodyscyplina i profesjonalizm
  • Otwartość na innowacyjne metody i narzędzia coachingowe
  • Cierpliwość i umiejętność radzenia sobie z trudnościami klientów coacha

Jakie wykształcenie powinien mieć coach?

W Polsce zawód coacha nie jest regulowany: nie ma ustawowo wymaganego wykształcenia ani państwowej licencji, więc formalnie coachem może nazwać się każdy. Tym bardziej warto sprawdzić, jak dana osoba przygotowała się do zawodu. Dobrym fundamentem jest ukończona szkoła coachingu lub studia podyplomowe z coachingu, najlepiej z programem akredytowanym przez uznaną organizację (np. ICF lub EMCC), oraz certyfikat potwierdzający kompetencje, przyznawany po egzaminie i udokumentowanej praktyce. Pomocne bywa też wykształcenie w naukach społecznych, np. w psychologii, pedagogice czy socjologii, a w coachingu biznesowym – własne doświadczenie menedżerskie. Żaden dyplom nie zastąpi jednak praktyki pod superwizją i stałego rozwoju.

Jak ocenić kompetencje coacha?

Ocena kompetencji coacha jest istotna, aby zapewnić skuteczne wsparcie i odpowiednie prowadzenie procesu coachingowego. Oto kilka sposobów, jak można ocenić kompetencje coacha:

  1. Sprawdź kwalifikacje. Upewnij się, że coach posiada odpowiednie certyfikaty i wykształcenie związane z coachingiem. Ważne jest, aby poszukiwać profesjonalistów, którzy ukończyli akredytowane programy szkoleniowe.
  2. Zapytaj o doświadczenie. Dowiedz się, ile lat coach pracuje w zawodzie. Ważne jest również sprawdzić, czy ma doświadczenie w pracy z klientami o podobnych potrzebach i celach jak Twoje.
  3. Zweryfikuj referencje. Poproś coacha o referencje od swoich byłych klientów. Możesz skontaktować się z nimi bezpośrednio lub przeczytać opinie na temat pracy coacha w mediach społecznościowych lub na stronie internetowej.
  4. Ocena umiejętności miękkich. Zwróć uwagę na umiejętności miękkie coacha, takie jak empatia, komunikacja interpersonalna i umiejętność słuchania. Coach powinien być w stanie stworzyć zaufaną i wspierającą atmosferę.
  5. Porozmawiaj z coachem. Przed podjęciem decyzji warto z coachem porozmawiać – osobiście lub online. Podczas takiej rozmowy możesz ocenić jego styl pracy, podejście do coachingu i spójność z Twoimi wartościami i oczekiwaniami. Służy temu bezpłatna konsultacja, a jeśli chcesz sprawdzić, jak wygląda prawdziwa sesja, możesz skorzystać z pierwszej sesji coachingu dla nowych klientów.
  6. Sprawdź narzędzia i techniki. Zapytaj coacha, jakie narzędzia i techniki stosuje w procesie coachingowym. Ważne jest, aby upewnić się, że są one odpowiednie dla Twoich potrzeb i celów, ale pamiętaj, że profesjonalny coach w centrum swojego zainteresowania stawia człowieka, a nie narzędzia coachingowe i że narzędzia te dobiera do klienta, jego celu i możliwości.

Sam ukończyłem Szkołę Profesjonalnego Coachingu w IPRI w Krakowie (program akredytowany przez Izbę Coachingu), pracuję jako coach od 2016 roku i stosuję standardy ICF, EMCC oraz Izby Coachingu. Więcej o moim doświadczeniu przeczytasz na stronie o mnie.

Dlaczego warto skorzystać z coachingu?

Korzyści płynące z coachingu są niezwykle wartościowe dla każdej osoby, niezależnie od tego, czy chodzi o jej życie osobiste, karierę zawodową czy rozwój w innych obszarach. Coaching to proces, który pomaga w identyfikowaniu i osiąganiu celów, rozwijaniu umiejętności i zmienianiu niekorzystnych zachowań.

Poprzez indywidualne wsparcie i wykorzystanie specjalistycznych narzędzi coachingowych, coach pomaga klientowi odkryć własny potencjał i motywuje do działania. Dzięki coachingowi można nauczyć się lepiej zarządzać czasem, nawiązywać lepsze relacje oraz radzić sobie ze stresem.

To nie tylko inwestycja w siebie, ale również droga do samorealizacji i osiągania sukcesu zarówno na płaszczyźnie osobistej, jak i zawodowej.

Przykłady zastosowania coachingu

Istnieje wiele rodzajów coachingu. Najbardziej podstawowe to coaching biznesowy (tzw. business coaching) oraz coaching życiowy (life coaching). Tę metodę rozwoju wykorzystuje się też w sporcie.

Coaching w biznesie i karierze

  • Ten rodzaj jest coraz bardziej popularny, ponieważ pomaga osiągnąć sukces zawodowy.
  • Poprzez coaching można poprawić umiejętności przywódcze i zdolności zarządzania, co prowadzi do lepszych wyników w pracy.
  • Coaching pomaga również radzić sobie ze stresem i rozwijać umiejętności komunikacji interpersonalnej.
  • Wspiera on osoby w określaniu celów zawodowych i motywuje do ich realizacji.
  • Poprzez coaching można również doskonalić umiejętności rozwiązywania problemów oraz efektywnego zarządzania czasem.
  • Zarówno menedżerowie, jak i pracownicy korzystają z coachingu w celu rozwoju swojej kariery i osiągnięcia wyższej pozycji zawodowej.

Life coaching

  • Life coaching to proces, który pomaga jednostkom osiągnąć sukces i spełnienie w różnych aspektach ich życia.
  • Poprzez coaching można zdobyć narzędzia i strategie potrzebne do zmiany negatywnych nawyków i zwiększenia poziomu motywacji.
  • Coach może pomóc klientowi określić cele i stworzyć plan działania, aby osiągnąć te cele.
  • Coaching w życiu osobistym może dotyczyć różnych obszarów, takich jak relacje międzyludzkie, zdrowie i wellness, finanse osobiste, rozwój intelektualny itp.
  • Podczas coachingu w życiu osobistym często wykorzystuje się techniki komunikacyjne i zadawanie pytań.
  • Coaching w relacjach koncentruje się na rozwijaniu umiejętności interpersonalnych i budowaniu zdrowych relacji z innymi ludźmi.
  • Poprzez coaching w relacjach można nauczyć się skutecznej komunikacji, rozwiązywania konfliktów i budowania zaufania.
  • Coach może również wspierać klienta w rozwoju umiejętności radzenia sobie z trudnościami emocjonalnymi lub problemami w związku.

Coaching sportowy

  • Coaching sportowy to proces, w którym coach pomaga sportowcom osiągnąć swoje cele i maksymalizować ich potencjał.
  • Wspiera on sportowców w rozwoju umiejętności technicznych, taktycznych i mentalnych.
  • Pomaga w budowaniu pewności siebie, motywacji i koncentracji, co prowadzi do lepszych wyników sportowych.
  • Pracuje się również nad radzeniem sobie ze stresem i kontrolą emocji podczas zawodów.
  • Coachowie sportowi korzystają z różnorodnych narzędzi coachingowych, takich jak wizualizacja, afirmacje czy planowanie treningu.

Coaching po polsku – podsumowanie i perspektywy

Coaching po polsku to proces rozwojowy, który ma na celu wspieranie jednostki w osiąganiu swoich celów i realizacji potencjału. Relacja między coachem a klientem jest bardzo ważna, ponieważ to dzięki niej możliwe jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni do eksploracji i zmiany.

Coaching w Polsce rozwija się dynamicznie, a różnorodne zastosowania tego narzędzia, zarówno w biznesie, jak i w życiu osobistym czy sporcie, dają perspektywy na dalszy rozwój tej metody wsparcia w Polsce.

FAQ – często zadawane pytania

Jak przetłumaczyć coaching na polski?

Dosłownie słowo „coaching” można oddać jako „trening” lub „korepetycje”, a czasownik „to coach” jako „trenować”, „podszkolić” czy „douczać”. W praktyce nie tłumaczy się go na polski – weszło do języka podobnie jak „marketing” czy „bestseller”.

Czym jest coaching?

Coaching to proces rozwojowy, w którym coach wspiera klienta (coachee) w osiąganiu jego celów, zmianie zachowań i rozwiązywaniu problemów. Robi to głównie przez zadawanie ukierunkowanych pytań, a także motywowanie i inne narzędzia coachingowe; w czystym coachingu nie ma doradzania.

Czym coaching różni się od mentoringu?

Coach zadaje pytania i stosuje narzędzia, które pomagają klientowi znaleźć własne rozwiązania, a mentor dzieli się swoim doświadczeniem i wiedzą. Coaching zwykle trwa określony czas i dotyczy konkretnych celów, a mentoring bywa długotrwały i dotyczy ogólnego rozwoju zawodowego i osobistego.

Jakie wykształcenie powinien mieć coach?

W Polsce zawód coacha nie jest regulowany, więc formalnie coachem może nazwać się każdy. Dobrym fundamentem jest szkoła coachingu lub studia podyplomowe z programem akredytowanym np. przez ICF lub EMCC oraz certyfikat przyznawany po egzaminie i praktyce; pomaga też wykształcenie w naukach społecznych, a w coachingu biznesowym – doświadczenie menedżerskie.

Jak ocenić, czy coach jest profesjonalny?

Sprawdź kwalifikacje i certyfikaty, zapytaj o doświadczenie w pracy z podobnymi klientami i poproś o referencje. Przed decyzją porozmawiaj z coachem – np. na bezpłatnej konsultacji – i zwróć uwagę, czy w centrum stawia Ciebie i Twój cel, a nie same narzędzia.

dr Wiktor Tokarski
Autor

dr Wiktor Tokarski

Doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, trener biznesu od 2008 roku i coach od 2016 roku. Dyrektor zarządzający Instytutu Szkoleń i Coachingu (ISiC). Prowadzi szkolenia dla firm, coaching biznesowy, mentoring i life coaching.