Coaching a psychoterapia – co jest lepsze?

Coaching a psychoterapia – co jest lepsze? Żadna z tych metod nie jest lepsza od drugiej: coaching skupia się na aktualnej sytuacji i celach klienta, a psychoterapia sięga do jego przeszłości. Gdy nie ma wskazań do psychoterapii, a zależy Ci na w miarę szybkich rezultatach, warto wybrać coaching.

Coaching a psychoterapia? Kilka tygodni temu, od jednego z moich znajomych, otrzymałem następujące pytanie: „Dlaczego coaching jest lepszy od psychoterapii?”. Gdy tylko przeczytałem te słowa (znajomy napisał je w mailu), pojawiły się we mnie mieszane uczucia. Pytanie zawierało śmiałą tezę. Znajomy był przekonany, że znajdę kilka powodów wskazujących wyższość coachingu nad psychoterapią. Ja tymczasem w rozmowie z nim poszedłem w zupełnie innym kierunku. Zmodyfikowałem jego pytanie i postawiłem je w następujący sposób: „Czy coaching jest lepszy od psychoterapii?”. Spróbuję dzisiaj podzielić się z Wami moimi przemyśleniami na ten temat.

W skrócie

Coaching i psychoterapia nie konkurują ze sobą – obie metody są ważne, skuteczne i potrzebne. Coaching koncentruje się na aktualnej sytuacji i celach klienta, psychoterapia sięga do przeszłości. Profesjonalny coach skieruje Cię do psychoterapeuty, gdy uzna, że Twój problem tego wymaga. Gdy nie ma wskazań do terapii, coaching szybciej daje rezultaty (proces obejmuje zwykle od kilku do kilkunastu sesji co 1–2 tygodnie), a cały proces jest zwykle tańszy niż wieloletnia psychoterapia.

Coaching a psychoterapia – podobieństwa i różnice

Zarówno coaching, jak i psychoterapia są metodami osobistej pracy człowieka. W obu zazwyczaj uczestniczy profesjonalista, a ich celem jest poprawa jakości życia. Piszę „zazwyczaj”, bo istnieją nurty tych dwóch dziedzin, które twierdzą, że można prowadzić autopsychoterapię i selfcoaching (ja się nimi zajmować tutaj nie będę). Elementów, które łączą te dwie metody, jest więcej. Obie opierają się na zaufaniu między osobą prowadzącą (coachem, psychoterapeutą) a klientem (w niektórych nurtach psychoterapii mówi się o „pacjencie”). Obie metody posługują się specyficznymi dla siebie narzędziami psychologicznymi. W obu można pracować zarówno indywidualnie, jak i w grupie.

Zasadnicza różnica polega jednak na tym, na czym koncentrują się te dwie metody. Coaching jest skoncentrowany na aktualnej sytuacji klienta (coachee) i poszukiwaniu z nim dróg rozwoju osobistego (life coaching) i zawodowego (coaching zawodowy lub business coaching). Psychoterapia – natomiast – ukierunkowana jest na pomoc klientowi, ale poprzez sięgnięcie do tego, co wydarzyło się w przeszłości klienta. Pragnę tutaj nadmienić, że to, co napisałem wyżej, jest pewnym uproszczeniem. Nie dotyczy to ani wszystkich nurtów psychoterapii, ani wszystkich nurtów coachingu. Generalnie możemy jednak przyjąć takie podejście.

Kiedy coaching, a kiedy psychoterapia?

Powstaje więc tutaj zasadnicze pytanie. Skąd mamy wiedzieć, czy potrzebujemy coacha, czy psychoterapeuty? Sprawa nie jest taka trudna, jak się nam wydaje. Jeśli wybierzemy profesjonalnego coacha, a nie hochsztaplera, to możemy być pewni, że ten skieruje nas do psychoterapeuty, gdy stwierdzi, że problemy, z którymi przychodzimy, powinny stać się przedmiotem pracy w psychoterapii. Podobnie rzecz może wyglądać z drugiej perspektywy, choć takie sytuacje zdarzają się znacznie rzadziej. Dlaczego psychoterapeuci rzadko przekierowują klientów do coachów? Psychoterapeuci potrafią pomóc w osiągnięciu celów za pomocą narzędzi właściwych dla psychoterapii, z tym, że ta pomoc jest znacznie dłuższa niż praca w coachingu. Jeśli więc nie mamy wskazań do psychoterapii, a zależy nam na w miarę szybkich rezultatach, to w takim wypadku zdecydowanie warto wybrać pracę nad sobą w coachingu.

Wskazaniem do psychoterapii (a nie coachingu) są m.in.:

• utrzymujący się obniżony nastrój lub objawy depresji,
• silny lęk i napady paniki,
• skutki traumy lub przemocy,
• uzależnienia,
• zaburzenia odżywiania,
• myśli samobójcze.

W takich sytuacjach zacznij od psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry.

Co lepsze – coaching czy psychoterapia?

To zależy…

Odpowiedź na pytanie, czy coaching jest lepszy od psychoterapii, nie ma większego sensu. Gdy nie ma jasnych wskazań do psychoterapii, warto wybrać coaching, a gdy nie wiemy, co wybrać – możemy skierować się do dowolnego specjalisty. W przypadku, gdy coach uzna, że potrzebujemy psychoterapii – otrzymamy od niego taką informację. Gdy psychoterapeuta uzna, że nie potrzebujemy głęboko wchodzić w historię naszego życia – skieruje nas do coacha albo popracuje metodami coachingowymi. Aby to lepiej unaocznić, odwołam się do następującego porównania. Nie jest ono doskonałe, ale w pewnej mierze odpowiada na pytanie, co wybrać – coaching czy psychoterapię.

Przykład z podróżą

Wyobraźmy sobie, że z Polski chcemy przedostać się do Londynu. Możemy wybrać kilka sposobów przedostania się do tego pięknego miasta. Możemy iść pieszo, jechać na rowerze, samochodem albo autokarem, albo polecieć samolotem. Od czego zależy wybór metody dostania się do Londynu? Zależy od wielu czynników. Od tego, jakim zasobem czasu dysponujemy, ile mamy pieniędzy i jakie mamy oczekiwania wobec tego, co wydarzyć się może w czasie podróży. Jeśli wybierzemy autokar, to nasza podróż zajmie kilkanaście godzin (może nawet ponad dwadzieścia), a gdy zdecydujemy się na samolot, to podróż będzie trwała około 2,5 godziny. Podróżując autokarem, będziemy bardziej zmęczeni, ale po drodze będziemy mogli podziwiać piękne widoki, a nawet popłynąć promem między Europą a wyspami brytyjskimi. Jeśli lubimy nawiązywać nowe znajomości, to dłuższa podróż da nam więcej takich okazji. Podróż samolotem będzie zdecydowanie krótsza, ale dzięki niej zobaczymy świat z perspektywy nieba, no i szybko dostaniemy się do celu podróży.

Atuty coachingu i atuty psychoterapii

Najmocniej przepraszam, że to porównanie nie jest doskonałe i można mu zarzucić kilka słabych elementów, ale mam nadzieję, że wystarczająco pozwala odpowiedzieć na pytanie, co – w przypadku, gdy nie mamy jasnych wskazań do odbycia terapii – wybrać. Zdecydowanym atutem coachingu jest szybkość osiągnięcia rezultatów (proces obejmuje zwykle od kilku do kilkunastu sesji co 1–2 tygodnie). Atutem psychoterapii jest natomiast to, że pokazuje ona więcej „widoków po drodze” i daje nam więcej wiedzy na temat nas samych. W przypadku celów biznesowych coaching sprawdzi się lepiej w zdecydowanej większości przypadków. Jeśli chodzi o cele życiowe – między coachingiem a psychoterapią ogłaszam remis.

Psychoterapia a coaching – kwestia kosztów

I jeszcze jedno. Często odnosimy błędne wrażenie, że coaching jest znacznie droższy od psychoterapii. Gdy patrzymy z perspektywy ceny za jedną sesję, możemy mieć rację. Jednak, gdy patrzymy już na cenę całego procesu rozwojowego, wówczas psychoterapia (jako proces, który niekiedy trwa całymi latami) jest zdecydowanie droższa niż coaching.

Podsumowanie – obie metody są potrzebne

Co więc wybrać, nie mając jasnych wskazań do odbycia psychoterapii? Na to pytanie każdy musi sobie odpowiedzieć sam. Ja tylko na koniec napiszę, że nie można stawiać tezy, że coaching jest lepszy od psychoterapii czy psychoterapia jest lepsza od coachingu. Obie te metody są ważne, skuteczne i bardzo potrzebne.