Traumy z dzieciństwa – co mówi o nich terapia schematów?

Traumy z dzieciństwa to trudne doświadczenia z wczesnych lat – zarówno jednorazowe, silne wydarzenia, jak i długotrwałe zaniedbanie, krytyka czy brak bezpieczeństwa – które mogą wpływać na to, jak jako dorośli myślimy o sobie, przeżywamy emocje i budujemy relacje. Terapia schematów Jeffreya Younga wyjaśnia ten wpływ za pomocą tzw. wczesnych nieadaptacyjnych schematów: trwałych przekonań i wzorców reagowania, które powstają, gdy podstawowe potrzeby emocjonalne dziecka nie są zaspokojone.

Poniżej opisuję 18 schematów w pięciu obszarach (domenach), ich możliwe źródła w dzieciństwie i przejawy w dorosłym życiu – wraz z przykładami. Tekst pomaga zrozumieć mechanizmy, ale nie zastępuje diagnozy ani psychoterapii.

W skrócie

Według terapii schematów trudne doświadczenia z dzieciństwa i niezaspokojone potrzeby emocjonalne (bezpieczna więź, autonomia, swoboda wyrażania emocji, spontaniczność, realistyczne granice) mogą prowadzić do powstania wczesnych nieadaptacyjnych schematów. Jeffrey Young opisał 18 takich schematów w pięciu domenach, m.in. opuszczenie, nieufność, deprywację emocjonalną, wstyd, podporządkowanie i nadmierne wymagania. W dorosłości schematy przejawiają się w relacjach, pracy i samoocenie, np. jako lęk przed porzuceniem, perfekcjonizm czy trudność z asertywnością. Przepracowanie skutków traumy to zadanie dla psychoterapeuty; coaching może być jedynie wsparciem przy lżejszych trudnościach.

Traumy z dzieciństwa a nieadaptacyjne schematy

Czym jest trauma z dzieciństwa a czym nieadaptacyjny schemat (terapia schematów)

Trauma z dzieciństwa, w szerokim rozumieniu to każde doświadczenie, które przekracza zdolność jednostki do jego przetworzenia w danym czasie, powodując długotrwałe skutki w psychice (niekoniecznie musi to być PTSD). Meg Arroll rozszerza to pojęcie, zauważając, że trauma nie musi być związana tylko z dramatycznymi wydarzeniami, ale również z ciągłymi, subtelnymi negatywnymi doświadczeniami, które kumulując się, wpływają na rozwój emocjonalny i psychologiczny osoby.

Nieadaptacyjny schemat, według Jeffreya Younga – twórcy terapii schematów, to trwały wzorzec percepcji siebie i otoczenia, który kształtuje się w odpowiedzi na trudne wczesne doświadczenia. Te schematy, mimo że początkowo mogą służyć jako mechanizmy obronne, w dorosłym życiu mogą prowadzić do dysfunkcji i cierpienia. Według Younga schematy powstają przede wszystkim wtedy, gdy w dzieciństwie nie są wystarczająco zaspokojone podstawowe potrzeby emocjonalne: bezpiecznej więzi, autonomii i poczucia kompetencji, swobody wyrażania potrzeb i emocji, spontaniczności i zabawy oraz realistycznych granic. Traumatyczne wydarzenia to jedno z możliwych źródeł, ale nie jedyne. W tym tekście, dla uproszczenia, opisuję schematy jako skutki trudnych doświadczeń z dzieciństwa – w szerokim rozumieniu słowa „trauma”.

Nieadaptacyjne schematy jako wynik traum z dzieciństwa

Nieadaptacyjne schematy są najczęściej wynikiem trudnych doświadczeń z dzieciństwa i niezaspokojonych potrzeb emocjonalnych. Każda forma traumy z dzieciństwa, niezależnie od tego, czy jest to jednorazowe, gwałtowne wydarzenie, czy długotrwałe, subtelne zaniedbanie, może prowadzić do rozwinięcia się nieadaptacyjnych schematów, które wpływają na dorosłe życie. Rozumienie związku między wczesnymi traumami a późniejszymi nieadaptacyjnymi schematami pomaga zarówno w terapii, jak i w pracy nad sobą.

Skutki traum z dzieciństwa na dorosłe życie

Skutki traum z dzieciństwa są wszechstronne i mogą wpływać na różne aspekty życia dorosłego, włączając zdolności do nawiązywania i utrzymywania zdrowych relacji interpersonalnych, funkcjonowanie zawodowe i ogólne samopoczucie. Oto niektóre z możliwych konsekwencji:

• Problemy w relacjach. Osoby, które doświadczyły traum w dzieciństwie, mogą mieć problemy z zaufaniem, bliskością i mogą przejawiać dysfunkcyjne wzorce w relacjach, takie jak unikanie intymności lub nadmierna zależność.
• Wpływ na karierę zawodową. Traumy mogą wpływać na poziom koncentracji, motywację oraz relacje z autorytetami w pracy, co może ograniczać osiągnięcia zawodowe i satysfakcję z pracy.
• Zdrowie emocjonalne. Traumy mogą prowadzić do depresji, lęków, problemów z samoregulacją emocjonalną, zaburzeń odżywiania, uzależnień i innych zaburzeń psychicznych.

Praca nad skutkami trudnych doświadczeń z dzieciństwa, w tym rozpoznawanie i przepracowywanie nieadaptacyjnych schematów, pomaga poprawić jakość życia i zdrowie emocjonalne. Terapia schematów oferuje narzędzia do rozpoznawania tych wzorców i pracowania nad nimi, umożliwiając osobom dotkniętym traumami osiągnięcie większej stabilności emocjonalnej i zdrowszych relacji.

Rozłączenie i odrzucenie

Trauma z dzieciństwa związana z opuszczeniem i niestabilnością więzi

Przyczyny traumy związanej z opuszczeniem i niestabilnością

Trauma z dzieciństwa wynikająca z opuszczenia i niestabilności więzi może rozwinąć się, gdy dziecko doświadcza częstych rozstań, utraty bliskich osób lub niestabilności opieki ze strony opiekunów. Dodatkowo, sytuacje, w których dziecko nie otrzymuje konsekwentnego wsparcia emocjonalnego, również mogą przyczynić się do rozwoju traumy. Te doświadczenia tworzą podłoże dla przewlekłego poczucia niepewności i braku bezpieczeństwa.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłym życiu

Osoby, które doświadczyły w dzieciństwie traumy związanej z opuszczeniem i niestabilnością więzi, mogą w dorosłym życiu odczuwać przewlekły lęk przed porzuceniem, który wpływa na ich relacje międzyludzkie. Tacy dorośli często unikają głębszego zaangażowania w relacje lub, przeciwnie, zbyt szybko i intensywnie się angażują, aby uniknąć odrzucenia. Ich zachowania są wynikiem głęboko zakorzenionego przekonania, że bliskość oznacza ryzyko bólu i odrzucenia.

Przykład: Aleksandra i jej walka z traumą z dzieciństwa

Aleksandra była często pozostawiana samotnie w domu jako mała dziewczynka, ponieważ jej rodzice mieli nieregularne godziny pracy i rzadko byli w domu jednocześnie. Częste zmiany opiekunek i brak stałej obecności bliskiej osoby, która mogłaby jej zapewnić poczucie bezpieczeństwa, wpłynęły na rozwój uczucia niepewności i lęku przed porzuceniem. Jako dorosła, Aleksandra zmaga się z lękiem separacyjnym i trudnościami w nawiązywaniu trwałych związków. W relacjach miłosnych często odczuwa irracjonalny lęk, że zostanie porzucona, co prowadzi do nadmiernej kontroli nad partnerem lub przeciwnie – unikania głębszego zaangażowania. Jej trudności wynikają z głęboko zakorzenionego przekonania, że bliskość oznacza ryzyko bólu i odrzucenia, co sprawia, że trudno jej zaufać innym i otworzyć się emocjonalnie. Aleksandra często czuje się samotna i niezrozumiana, ponieważ jej strach przed bliskością utrudnia jej utrzymywanie długotrwałych i satysfakcjonujących relacji. Ten ciągły konflikt między pragnieniem bliskości a strachem przed porzuceniem powoduje u niej znaczne napięcie emocjonalne. W pracy również ma problem z budowaniem zaufania do kolegów, co utrudnia współpracę i prowadzi do izolacji. Chociaż stara się pracować nad swoimi lękami w terapii, proces ten jest dla niej wyzwaniem i wymaga czasu na zrozumienie oraz przetworzenie swoich doświadczeń z dzieciństwa.

Trauma z dzieciństwa związana z nieufnością i skrzywdzeniem

Przyczyny traumy związanej z nieufnością i skrzywdzeniem

Trauma z dzieciństwa w postaci nieufności i skrzywdzenia może wynikać z doświadczeń, w których opiekunowie lub inni bliscy byli niewiarygodni, oszukiwali, manipulowali lub nadużywali zaufania dziecka. Takie wczesne doświadczenia z osobami, które powinny być źródłem wsparcia i bezpieczeństwa, prowadzą do głęboko zakorzenionej nieufności i obaw o powtórzenie krzywdy.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy przeżyli traumę z dzieciństwa związaną z nieufnością i skrzywdzeniem, często oczekują, że inni ich zdradzą, skrzywdzą lub wykorzystają. Mogą być nadmiernie podejrzliwi i mają problem z budowaniem zaufania w relacjach. Taka postawa może prowadzić do izolacji społecznej i trudności w budowaniu bliskich związków. W pracy takie osoby są nadmiernie ostrożne, zawsze przygotowują się na najgorsze scenariusze, co może ograniczać ich możliwości awansu i współpracę z innymi.

Przykład: Piotr i jego walka z traumą z dzieciństwa

Piotr dorastał w rodzinie, gdzie doświadczył wielokrotnego oszustwa i manipulacji ze strony bliskich osób. Jego ojciec często obiecywał wspólne aktywności, które nigdy nie miały miejsca, a matka manipulowała emocjami, by osiągnąć swoje cele. Dodatkowo, starszy brat Piotra regularnie go okłamywał i wykorzystywał jego zaufanie, co wpłynęło na jego przekonanie o niewierności i nieuczciwości ludzi. W dorosłym życiu Piotr zmaga się z głęboką nieufnością do innych. Często oczekuje, że zostanie zraniony lub wykorzystany, co prowadzi do izolacji społecznej i trudności w budowaniu bliskich związków. W pracy Piotr jest nadmiernie ostrożny, zawsze przygotowuje się na najgorsze scenariusze, co często utrudnia mu współpracę z innymi i ogranicza jego możliwości awansu. Obawia się również nawiązywania nowych znajomości, ponieważ boi się, że nowe osoby mogą go skrzywdzić. Piotr boryka się z lękiem przed zaangażowaniem w jakiekolwiek głębsze relacje, co sprawia, że unika sytuacji, gdzie mógłby się otworzyć i pokazać swoją prawdziwą osobowość. Jego życie emocjonalne jest ograniczone, a brak zaufania powoduje, że czuje się często samotny i niezrozumiany. Z tego powodu uczestniczy w terapii, starając się przepracować swoje traumy i nauczyć się budowania zdrowych, pełnych zaufania relacji.

Trauma z dzieciństwa związana z deprywacją emocjonalną

Przyczyny traumy związanej z deprywacją emocjonalną

Trauma z dzieciństwa w postaci deprywacji emocjonalnej wynika z niewystarczającej odpowiedzi opiekunów na podstawowe potrzeby emocjonalne dziecka, takie jak potrzeba wsparcia, zrozumienia, czy empatii. Gdy opiekunowie są emocjonalnie niedostępni, skupieni na własnych problemach lub zaniedbują emocjonalne potrzeby dziecka, może to prowadzić do głębokiego poczucia zaniedbania i braku emocjonalnego wsparcia, co później manifestuje się w dorosłym życiu jako trwałe deficyty emocjonalne.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły deprywacji emocjonalnej w dzieciństwie, mogą w dorosłym życiu odczuwać chroniczny niedobór emocjonalny. Może to prowadzić do nadmiernych wymagań wobec partnerów lub prób zaspokojenia tych potrzeb w niewłaściwy sposób, co często kończy się frustracją i rozczarowaniem. Brak umiejętności zdrowego komunikowania swoich emocji i potrzeb może utrudniać budowanie bliskich i trwałych związków. W pracy, osoby te mogą unikać konfliktów i rzadko wyrażać swoje opinie, obawiając się, że ich uczucia zostaną zignorowane lub zlekceważone.

Przykład: Monika i jej walka z traumą z dzieciństwa

Monika wychowała się w domu, gdzie emocje rzadko były tematem otwartych rozmów. Jej rodzice byli emocjonalnie niedostępni, skupieni na własnych karierach i rzadko okazujący uczucia czy wsparcie. Monika często czuła się zaniedbana i niezrozumiana, a jej próby wyrażenia uczuć były ignorowane lub bagatelizowane, co utwierdziło ją w przekonaniu, że jej emocje nie są ważne. Jako dorosła, Monika boryka się z trudnościami w wyrażaniu własnych uczuć i potrzeb. Ma problem z budowaniem bliskich i trwałych relacji, ponieważ nie nauczyła się, jak zdrowo komunikować swoje emocje. W związkach często czuje się niewidzialna i niedoceniana, co prowadzi do frustracji i poczucia samotności. W pracy unika konfliktów i rzadko wyraża swoje zdanie, boi się, że jej uczucia i opinie zostaną zlekceważone, tak jak to miało miejsce w dzieciństwie.

Trauma z dzieciństwa związana z wstydem i wadliwością

Przyczyny traumy związanej z wstydem i wadliwością

Trauma z dzieciństwa związana z wstydem i poczuciem wadliwości często wynika z krytykowania, wyśmiewania lub poniżania przez opiekunów. Takie zachowania prowadzą do głęboko zakorzenionego przekonania o własnej niższości i wewnętrznej wadliwości. Dziecko, które jest systematycznie krytykowane, zaczyna wierzyć, że nie jest wystarczająco dobre w żadnym aspekcie życia, co przenosi się na jego dorosłe życie jako trwały schemat myślenia.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły w dzieciństwie traumy związanej z wstydem i wadliwością, często czują się nieadekwatne i unikają sytuacji, które mogą prowadzić do oceny przez innych. Mogą być nadmiernie wrażliwe na krytykę i mają trudności z zaakceptowaniem siebie. Taka postawa wpływa na różne aspekty życia – od zawodowego, gdzie mogą przeoczać możliwości awansu z powodu braku wiary w własne umiejętności, po prywatne, gdzie unikają głębszych związków z obawy przed odrzuceniem i niechęcią do dzielenia się swoimi uczuciami.

Przykład: Tomasz i jego walka z traumą z dzieciństwa

Tomasz dorastał w środowisku, gdzie był często krytykowany przez swoich rodziców. Jego ojciec miał wygórowane oczekiwania i często wyrażał swoje rozczarowanie surowymi słowami dotyczącymi wyników Tomka w szkole czy zachowania. Matka, choć była mniej surowa, rzadko chwaliła Tomka, co tylko wzmacniało jego poczucie nieadekwatności. Tomasz słyszał od rodziców, że nie jest wystarczająco dobry w sporcie, nauce czy w relacjach z rówieśnikami, co utrwaliło w nim przekonanie o własnej wadliwości i niższości.

W dorosłym życiu Tomasz zmaga się z głębokim wstydem i niską samooceną. Boi się nowych wyzwań i często unika sytuacji, które mogłyby go wystawić na ocenę innych. W pracy Tomasz często przeocza możliwości awansu, bo nie wierzy w swoje kompetencje, a krytyka, nawet konstruktywna, potrafi go głęboko zranić. W życiu prywatnym unika głębszych związków, obawiając się odrzucenia i niechętnie dzieli się swoimi prawdziwymi uczuciami, co utrudnia mu nawiązywanie trwałych relacji.

Trauma z dzieciństwa związana z izolacją społeczną i wyobcowaniem

Przyczyny traumy związanej z izolacją społeczną i wyobcowaniem

Trauma z dzieciństwa związana z izolacją społeczną i wyobcowaniem rozwija się, gdy dziecko czuło się odmienne, niezrozumiane lub odrzucone przez rodziców, rówieśników czy społeczność. Dzieci, które są inaczej postrzegane z powodu swoich unikalnych zainteresowań, cech osobowości, orientacji seksualnej czy zachowań, często doświadczają odrzucenia, co prowadzi do głębokiego poczucia wyobcowania i osamotnienia.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy przeżyli traumę związaną z izolacją społeczną i wyobcowaniem, mogą doświadczać silnego poczucia odrębności, mają trudności z nawiązywaniem głębokich związków interpersonalnych, i często czują wstyd oraz poczucie niedopasowania. Tacy ludzie mogą unikać sytuacji społecznych, które wymagają interakcji, prowadząc izolowanego trybu życia, co jeszcze bardziej pogłębia ich poczucie samotności i braku zrozumienia.

Przykład: Ewa i jej walka z traumą z dzieciństwa

Ewa dorastała w małej miejscowości, gdzie jej nietypowe zainteresowania i osobowość sprawiały, że czuła się niezrozumiana i odrzucona przez rówieśników. W szkole była często przedmiotem kpin i szykan ze strony innych dzieci, co pogłębiało jej poczucie izolacji. Rodzice Ewy, choć kochający, nie potrafili zrozumieć jej potrzeby bycia akceptowaną za to, kim jest, a ich rady typu „staraj się być jak inni” tylko pogłębiały jej uczucie osamotnienia i wyobcowania.

Jako dorosła, Ewa zmaga się z trudnościami w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji społecznych. Często czuje się nie na miejscu w grupach i unika sytuacji, które wymagają interakcji społecznych, co prowadzi do samotności i poczucia izolacji. W pracy Ewa ma trudności z pracą zespołową, ponieważ boi się odrzucenia i krytyki, co sprawia, że woli pracować samodzielnie. Jej ograniczone życie towarzyskie i brak bliskich przyjaciół sprawiają, że często czuje się smutna i niezrozumiana.

Zaburzona autonomia i działanie

Trauma z dzieciństwa związana z zależnością i niekompetencją

Przyczyny traumy związanej z zależnością i niekompetencją

Trauma z dzieciństwa związana z zależnością i niekompetencją często powstaje w wyniku nadmiernego kontrolowania przez opiekunów życia dziecka, które uniemożliwia samodzielne podejmowanie decyzji czy rozwiązywanie problemów. Takie nadopiekuńcze zachowania opiekunów, które nie pozwalają dziecku na rozwój własnych umiejętności i samodzielność, mogą prowadzić do głębokiego poczucia niezdolności do samodzielnego funkcjonowania w dorosłym życiu.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy doświadczyli tego rodzaju traumy w dzieciństwie, często mają trudności z samodzielnym funkcjonowaniem i są skłonni polegać na innych w podejmowaniu decyzji życiowych. Brak wiary w swoje umiejętności i kompetencje może prowadzić do zależności od opinii i pomocy innych, zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. W pracy mogą unikać stanowisk wymagających inicjatywy i samodzielności, obawiając się, że nie sprostają oczekiwaniom. W relacjach miłosnych ich zależność może prowadzić do nierównowagi i frustracji w związku.

Przykład: Paweł i jego walka z traumą z dzieciństwa

Paweł był wychowywany w domu, gdzie jego rodzice stale przejmowali odpowiedzialność za wszystkie jego zadania i wyzwania. Jego matka często mówiła mu, że jest za młody lub za mało doświadczony, by samodzielnie podejmować decyzje czy radzić sobie z trudnościami. Ojciec Pawła z kolei zawsze wyręczał go w zadaniach domowych, nawet gdy Paweł był już na tyle dorosły, by samodzielnie je wykonywać. To nadopiekuńcze zachowanie sprawiło, że Paweł nie rozwijał własnych umiejętności rozwiązywania problemów.

Jako dorosły Paweł zmaga się z brakiem wiary w swoje umiejętności i kompetencje. Często polega na innych w podejmowaniu decyzji, zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym, co prowadzi do zależności od opinii i pomocy innych. W pracy Paweł unika stanowisk wymagających inicjatywy i samodzielności, obawiając się, że nie sprosta oczekiwaniom. W relacjach miłosnych często opiera się na swoim partnerze, co może prowadzić do nierównowagi i frustracji w związku.

Trauma z dzieciństwa związana z podatnością na zranienie lub zachorowanie

Przyczyny traumy związanej z podatnością na zranienie lub zachorowanie

Trauma z dzieciństwa w postaci podatności na zranienie lub chorobę często wynika z nadmiernie opiekuńczego zachowania opiekunów, którzy nieustannie podkreślają potencjalne zagrożenia zdrowotne i niebezpieczeństwa świata zewnętrznego. Takie wychowanie prowadzi do przekonania o własnej kruchości i podatności na różnego rodzaju zagrożenia, co w dorosłym życiu manifestuje się jako nadmierna ostrożność i strach przed potencjalnymi krzywdami.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy przeżyli tę formę traumy z dzieciństwa, często charakteryzują się przesadnym lękiem o własne zdrowie i bezpieczeństwo, co prowadzi do nadmiernej ostrożności w codziennym funkcjonowaniu. Mogą unikać wielu normalnych aktywności, postrzegając je jako zbyt ryzykowne, co znacznie ogranicza ich codzienne życie. Obawy zdrowotne mogą wpływać na ich zdolność do pracy w stresujących warunkach, a także ograniczać interakcje społeczne i prowadzić do izolacji.

Przykład: Karolina i jej walka z traumą z dzieciństwa

Karolina była wychowywana w rodzinie, gdzie dominowała nadopiekuńczość. Jej rodzice ciągle podkreślali potencjalne zagrożenia zdrowotne i niebezpieczeństwa świata zewnętrznego, co miało na celu ochronę Karoliny przed wszelkimi możliwymi krzywdami. To spowodowało, że Karolina dorastała w przekonaniu, że jest szczególnie podatna na choroby i zranienia, a świat jest pełen zagrożeń, których musi się wystrzegać.

W dorosłym życiu Karolina często odczuwa lęk przed chorobami i skupia się na minimalizowaniu ryzyka zdrowotnego, co prowadzi do nadmiernej ostrożności i unikania wielu normalnych działalności. Przykładowo, unika podróży, sportów i innych aktywności, które postrzega jako ryzykowne. W pracy Karolina może mieć trudności z radzeniem sobie w sytuacjach stresowych, obawiając się, że stres może negatywnie wpłynąć na jej zdrowie. Jej obawy zdrowotne mogą również wpływać na jej życie społeczne, ograniczając jej interakcje z innymi i prowadząc do izolacji.

Trauma z dzieciństwa związana z uwikłaniem emocjonalnym i niedorozwiniętym JA

Przyczyny traumy związanej z uwikłaniem emocjonalnym i niedorozwiniętym JA

Trauma z dzieciństwa w postaci uwikłania emocjonalnego i niedorozwiniętego JA rozwija się, gdy opiekunowie byli nadmiernie zależni emocjonalnie od dziecka lub gdy dziecko nie miało przestrzeni na rozwój własnej tożsamości z powodu dominujących relacji. W takich sytuacjach granice emocjonalne między dzieckiem a opiekunami są niejasne, co uniemożliwia dziecku zdrowy rozwój osobowości i umiejętność samodzielnego definiowania swoich potrzeb i granic.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły tego rodzaju traumy w dzieciństwie, mogą mieć trudności z określeniem własnych potrzeb i granic oraz często żyją w zbytnim uwikłaniu w relacje z innymi. Ich tożsamość emocjonalna może być słabo wykształcona, co sprawia, że ciężko im odróżnić, gdzie kończą się ich własne potrzeby, a zaczynają potrzeby innych. Tacy dorośli często stawiają potrzeby innych ponad własne, co może prowadzić do wypalenia emocjonalnego i poczucia pustki. Mogą również mieć problemy z asertywnością i obawiać się konfliktów, co wpływa na ich relacje zawodowe i prywatne.

Przykład: Anna i jej walka z traumą z dzieciństwa

Anna dorastała w domu, gdzie granice emocjonalne były niejasne i często naruszane. Jej matka polegała na niej jako na głównym źródle wsparcia emocjonalnego, traktując ją jak przyjaciółkę, a nie córkę. Ojciec Anny również wymagał od niej ciągłego wsparcia i zrozumienia dla swoich problemów w pracy, co sprawiło, że Anna od małego dziecka musiała zajmować się emocjami dorosłych zamiast skupić się na własnym rozwoju.

W dorosłości Anna zmaga się z trudnościami w określeniu własnej tożsamości i potrzeb. Ma problem z rozpoznaniem, gdzie kończy się ona, a zaczyna ktoś inny, co prowadzi do trudności w ustanowieniu zdrowych granic w relacjach. Często stawia potrzeby innych ponad swoje, co może prowadzić do wypalenia emocjonalnego i poczucia pustki. W pracy Anna ma problem z asertywnością, ponieważ boi się, że wyrażenie swoich potrzeb i opinii spowoduje konflikty lub odrzucenie przez innych.

Trauma z dzieciństwa związana z lękiem przed porażką

Przyczyny traumy związanej z lękiem przed porażką

Trauma z dzieciństwa związana z lękiem przed porażką często wynika z ciągłego krytykowania, niedoceniania osiągnięć lub zbyt wysokich oczekiwań, których dziecko nie było w stanie spełnić. Dzieci, które wychowują się w środowisku, gdzie każda porażka jest surowo oceniana, a sukcesy są ignorowane lub bagatelizowane, mogą rozwijać przekonanie o własnej nieadekwatności i nieumiejętności osiągania celów.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły tego rodzaju traumy w dzieciństwie, często mają obniżone poczucie własnej wartości i boją się nowych wyzwań. Unikają sytuacji, które mogą prowadzić do oceny ich umiejętności, co znacznie ogranicza ich rozwój zawodowy i osobisty. Tacy dorośli mogą bać się podejmować inicjatywę, obawiając się, że każde działanie zakończy się fiaskiem. Ich strach przed porażką wpływa również na życie prywatne, gdzie unikają zobowiązań i głębszych relacji, obawiając się, że nie spełnią oczekiwań innych.

Przykład: Michał i jego walka z traumą z dzieciństwa

Michał wychowywał się w rodzinie, gdzie oczekiwania wobec jego osiągnięć były bardzo wysokie, a każda porażka była surowo oceniana. Jego rodzice często porównywali go do innych dzieci, podkreślając jego niepowodzenia zamiast celebrować sukcesy. Michał słyszał od rodziców, że nie stara się wystarczająco i że jego brak sukcesów jest wynikiem lenistwa, co utrwaliło w nim przekonanie o własnej nieadekwatności i nieumiejętności osiągania celów.

W dorosłym życiu Michał zmaga się z przekonaniem, że jest skazany na niepowodzenie, co wpływa na jego podejście do wszelkich nowych wyzwań. Unika sytuacji, które mogą prowadzić do oceny jego kompetencji, co ogranicza jego rozwój zawodowy i osobisty. W pracy boi się podjąć inicjatywę, obawiając się, że każde działanie zakończy się fiaskiem. Jego obawa przed porażką wpływa również na życie prywatne, gdzie Michał unika zobowiązań i głębszych relacji, ponieważ boi się, że nie spełni oczekiwań innych.

Zaburzone granice

Trauma z dzieciństwa związana z roszczeniowością (postawa wielkościowości)

Przyczyny traumy związanej z roszczeniowością

Trauma z dzieciństwa związana z roszczeniowością często wynika z nadmiernego rozpieszczania przez rodziców lub braku ustalonych granic w wychowaniu. Kiedy dziecko jest traktowane jak „mała księżniczka” lub „mały książę”, bez konieczności spełniania jakichkolwiek wymagań czy nauki odpowiedzialności, może rozwijać przekonanie, że świat jest do jego dyspozycji i że zasługuje na specjalne traktowanie. Taki rodzaj wychowania prowadzi do ukształtowania przekonania, że jego potrzeby i życzenia zawsze powinny być priorytetem dla innych.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy przeżyli traumę związaną z roszczeniowością, mogą wykazywać brak empatii oraz egocentryczne zachowanie. Oczekują, że inni będą spełniać ich potrzeby i pragnienia bez względu na koszty czy niewygody dla innych osób. Tacy dorośli mogą mieć trudności z akceptacją tego, że w realnym świecie nie zawsze mogą otrzymywać to, czego chcą, co często prowadzi do konfliktów w pracy i w życiu osobistym. Ich roszczeniowa postawa może sprawiać, że ludzie w ich otoczeniu czują się wykorzystywani i niedoceniani, co utrudnia budowanie zdrowych relacji.

Przykład: Julia i jej walka z traumą z dzieciństwa

Julia dorastała w rodzinie, gdzie była traktowana jak „mała księżniczka”. Jej rodzice spełniali każde jej życzenie, rzadko kiedy stawiając jej wymagania czy ucząc ją odpowiedzialności. Julia była przyzwyczajona do tego, że wszystko dostaje bez większego wysiłku, co wzmocniło w niej przekonanie, że zasługuje na specjalne traktowanie i że świat powinien spełniać jej oczekiwania.

W dorosłym życiu Julia często oczekuje, że inni będą traktować ją priorytetowo i spełniać jej żądania. Ma trudności z akceptacją, że w realnym świecie ludzie nie zawsze są w stanie lub chcą ustępować jej pierwszeństwa. W pracy Julia często wpada w konflikty, oczekując od kolegów i przełożonych szczególnych względów i reagując negatywnie, gdy jej oczekiwania nie są spełnione. W życiu osobistym jej roszczeniowa postawa może prowadzić do problemów w relacjach, gdyż partnerzy mogą czuć się wykorzystani lub niedoceniani.

Trauma z dzieciństwa związana z niedostateczną samokontrolą i samodyscypliną

Przyczyny traumy związanej z niedostateczną samokontrolą i samodyscypliną

Trauma z dzieciństwa związana z niedostateczną samokontrolą i samodyscypliną może rozwijać się w wyniku wychowania pozbawionego konsekwentnych granic, reguł lub wymagań dyscyplinarnych ze strony rodziców. Dzieciństwo w środowisku, gdzie brak jest stałych zasad i konsekwencji za złe zachowanie, może prowadzić do trudności w rozwijaniu zdolności do zarządzania własnymi impulsami i odpowiedzialnego planowania.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy w dzieciństwie doświadczyli braku dyscypliny, często mają problemy z samoregulacją, mogą wykazywać zachowania kompulsywne lub uzależnienia, oraz trudności z długoterminowym planowaniem. Tacy ludzie mogą mieć problemy z utrzymaniem regularności w obowiązkach zawodowych i osobistych, co często prowadzi do chaosu w życiu zawodowym i prywatnym. Brak wczesnych nawyków i umiejętności organizacyjnych sprawia, że proces samodyscypliny jest dla nich wyjątkowo trudny.

Przykład: Łukasz i jego walka z traumą z dzieciństwa

Łukasz wychowywał się w środowisku, gdzie brakowało stałych reguł i struktury. Jego rodzice rzadko wprowadzali konsekwencje za złe zachowania, a Łukasz miał zupełną swobodę w podejmowaniu decyzji dotyczących swojego czasu i aktywności. Ta swoboda przełożyła się na brak umiejętności zarządzania własnym czasem i impulsami.

W dorosłym życiu Łukasz boryka się z problemami z samodyscypliną i organizacją. Trudno mu jest utrzymać regularność w obowiązkach zawodowych i osobistych, co często prowadzi do problemów w pracy i w życiu codziennym. Ma tendencję do podejmowania pochopnych decyzji, co może skutkować nieprzemyślanymi zakupami, niezdrowym stylem życia lub nagłymi zmianami planów, które wprowadzają chaos w jego życie i relacje. Łukasz próbuje pracować nad swoją samodyscypliną, lecz brak wczesnych nawyków i umiejętności organizacyjnych czyni ten proces wyjątkowo trudnym. Jego brak konsekwencji może również prowadzić do frustracji i poczucia niespełnienia, gdyż często nie udaje mu się realizować długoterminowych celów.

Nadmierne skupienie na innych

Trauma z dzieciństwa związana z podporządkowaniem się

Przyczyny traumy związanej z podporządkowaniem się

Trauma z dzieciństwa związana z podporządkowaniem się często wynika z wychowania w atmosferze, gdzie dominowały surowe, autorytarne zasady, wymagające absolutnego posłuszeństwa i podporządkowania się woli rodziców lub innych autorytetów. Dzieci wychowane w takim środowisku uczą się, że najlepszym sposobem na uniknięcie konfliktów jest stłumienie własnych potrzeb i pragnień oraz bezwzględne przestrzeganie zasad.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które przeżyły tę formę traumy w dzieciństwie, często mają trudności z asertywnością i skłonne są do zbytniego ustępowania na rzecz innych, często na własną szkodę. Unikają konfliktów i mają problem z wyrażaniem własnych opinii, obawiając się odrzucenia lub negatywnej oceny. W pracy mogą mieć trudności z obroną własnych pomysłów i często zgadzają się na kompromisy, które są dla nich niekorzystne. W życiu prywatnym, ich brak asertywności może prowadzić do niespełnienia i frustracji, gdyż nie potrafią bronić swoich granic i realizować własnych celów.

Przykład: Beata i jej walka z traumą z dzieciństwa

Beata dorastała w środowisku, gdzie panowała potrzeba dostosowania się do oczekiwań i poleceń rodziców. W jej rodzinie dominowała surowa dyscyplina, a każde odstępstwo od ustalonych zasad spotykało się z krytyką lub karą. Beata nauczyła się, że najlepszym sposobem na uniknięcie konfliktów jest podporządkowanie się i stłumienie własnych potrzeb oraz pragnień.

W dorosłym życiu Beata ma trudności z asertywnością i często stawia potrzeby innych nad swoje. W pracy ma problem z wyrażaniem własnych opinii, obawiając się, że sprzeciw wobec pomysłów innych może spowodować konflikt lub negatywną ocenę. W relacjach osobistych Beata często zgadza się na kompromisy, które są dla niej niekorzystne, bo boi się odrzucenia i konfliktów. Brak asertywności sprawia, że Beata często czuje się niespełniona i sfrustrowana, ponieważ nie potrafi bronić swoich granic i realizować własnych celów.

Trauma z dzieciństwa związana z samopoświęceniem

Przyczyny traumy związanej z samopoświęceniem

Trauma z dzieciństwa związana z samopoświęceniem może rozwijać się w rodzinach, gdzie od dziecka wymagano, aby zawsze stawiało potrzeby innych na pierwszym miejscu, co prowadziło do zaniedbywania własnych potrzeb. Dzieci wychowywane w takich warunkach uczą się, że ich wartość zależy od tego, jak bardzo są pomocne dla innych, często kosztem własnego zdrowia, zainteresowań i odpoczynku.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły traumy związanej z samopoświęceniem, często zaniedbują własne potrzeby na rzecz innych. Mogą czuć się przeciążone obowiązkami, które biorą na siebie, i często są wykorzystywane przez innych. W pracy te osoby są skłonne do podejmowania dodatkowych obowiązków i zgadzania się na nadgodziny, nawet gdy jest to dla nich szkodliwe. W życiu prywatnym mogą poświęcać swoje potrzeby, aby zaspokoić oczekiwania partnera czy rodziny, co prowadzi do wypalenia emocjonalnego i poczucia bycia niewidocznym.

Przykład: Izabela i jej walka z traumą z dzieciństwa

Izabela dorastała w rodzinie, gdzie nacisk kładziono na pomoc innym i zaniedbywanie własnych potrzeb na rzecz rodziny. Jej rodzice oczekiwali, że będzie zawsze dostępna i gotowa do wsparcia rodzeństwa oraz starszych członków rodziny, nawet kosztem własnych zainteresowań i odpoczynku. Izabela nauczyła się, że jej wartość zależy od tego, jak bardzo jest pomocna dla innych, a jej własne pragnienia były systematycznie ignorowane.

W dorosłym życiu Izabela nadal kieruje się potrzebą niesienia pomocy, co sprawia, że często zaniedbuje swoje zdrowie i dobrostan. W pracy jest osobą, która zawsze podejmuje dodatkowe obowiązki i zgadza się na nadgodziny, aby wspomóc kolegów lub projekt. W życiu prywatnym Izabela często poświęca swoje potrzeby, aby zaspokoić oczekiwania partnera czy rodziny. Chociaż jest ceniona za swoją pomocność i poświęcenie, często czuje się wypalona i niewidoczna, ponieważ jej własne potrzeby są ciągle ignorowane.

Trauma z dzieciństwa związana z poszukiwaniem akceptacji i uznania

Przyczyny traumy związanej z poszukiwaniem akceptacji i uznania

Trauma z dzieciństwa związana z poszukiwaniem akceptacji i uznania często wynika z braku wystarczającej afirmacji, aprobaty i wsparcia ze strony rodziców. Dzieci, które nie otrzymują regularnego uznania za swoje działania i które są rzadko doceniane za samego siebie, mogą rozwijać przekonanie, że akceptacja i miłość są warunkowe i uzależnione od osiągnięć. To prowadzi do ciągłego dążenia do zdobycia uznania i aprobaty w dorosłym życiu.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły tego rodzaju traumy, mogą być nadmiernie zależne od oceny innych i ciągle dążyć do zyskania aprobaty. Są nadmiernie wrażliwe na krytykę i odrzucenie, co może wpływać na ich decyzje i zachowania w życiu zawodowym i społecznym. W pracy mogą wykazywać skłonność do przepracowywania się i podejmowania dodatkowych zadań w celu zaimponowania innym. W życiu społeczno-towarzyskim mogą zmieniać swoje opinie i zachowania, aby dopasować się do oczekiwań grupy.

Przykład: Krzysztof i jego walka z traumą z dzieciństwa

Krzysztof wychowywał się w rodzinie, gdzie wartość osobista była ściśle związana z osiągnięciami i uzyskiwanym uznaniem. Jego rodzice kładli duży nacisk na sukcesy akademickie i sportowe, rzadko doceniając go za samego siebie, bez związanych z tym osiągnięć. Krzysztof nauczył się, że akceptacja i miłość są warunkowe, uzależnione od tego, jak dobrze spełnia oczekiwania innych.

Jako dorosły, Krzysztof nieustannie dąży do zdobycia aprobaty i uznania w oczach innych. W pracy stara się być niezastąpiony, wykonując dodatkowe zadania i często pracując po godzinach, aby zaimponować przełożonym. W życiu społeczno-towarzyskim często zmienia swoje opinie i zachowania, aby dopasować się do oczekiwań grupy. Ta potrzeba ciągłego zyskiwania uznania prowadzi do stresu i niezadowolenia, gdyż Krzysztof rzadko kiedy pozwala sobie na bycie autentycznym i realizację własnych pragnień.

Nadmierna czujność i zahamowanie

Trauma z dzieciństwa związana z negatywizmem (pesymizmem)

Przyczyny traumy związanej z negatywizmem

Trauma z dzieciństwa związana z negatywizmem często wynika z ciągłego przeżywania negatywnych sytuacji bez odpowiedniego wsparcia w ich przetworzeniu. Dzieci, które rosną w otoczeniu, gdzie dominuje pesymizm i negatywne myślenie, a pozytywne aspekty życia są ignorowane lub bagatelizowane, mogą rozwijać tendencję do generalizowania tego negatywnego myślenia na wszystkie aspekty swojego życia.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły traumy związanej z negatywizmem, często mają pesymistyczne podejście do życia i oczekują najgorszego. Mają trudności z dostrzeganiem pozytywnych aspektów życia, co może prowadzić do niechęci wobec nowych wyzwań, lęku przed niepowodzeniem i ogólnego braku zaangażowania. W pracy mogą antycypować niepowodzenia i unikać zaangażowania w nowe projekty, a w życiu osobistym ich negatywne nastawienie do przyszłości może powodować unikanie ważnych decyzji i długotrwałych relacji.

Przykład: Marcin i jego walka z traumą z dzieciństwa

Marcin wychowywał się w domu, gdzie dominowała atmosfera pesymizmu i negatywnego myślenia. Jego rodzice często skarżyli się na trudności życiowe, zawsze zakładając najgorsze scenariusze i rzadko ciesząc się z pozytywnych momentów. Byli skłonni do przewidywania niepowodzeń zanim jeszcze podejmowano działania. Marcin, obserwując takie podejście, nauczył się oczekiwać, że każda sytuacja skończy się źle, a sukces jest rzeczą niemożliwą.

Jako dorosły, Marcin boryka się z głęboko zakorzenionym pesymizmem, który wpływa na wszystkie aspekty jego życia. W pracy często antycypuje niepowodzenia i ma trudności z zaangażowaniem się w nowe projekty, bojąc się, że i tak się nie powiodą. W życiu osobistym jego negatywne nastawienie do przyszłości sprawia, że unika podejmowania ważnych decyzji i inwestowania w długotrwałe relacje. Marcin ma również trudności z utrzymaniem pozytywnych relacji, ponieważ jego pesymistyczne podejście i brak entuzjazmu często zniechęcają innych.

Trauma z dzieciństwa związana z zahamowaniem emocjonalnym

Przyczyny traumy związanej z zahamowaniem emocjonalnym

Trauma z dzieciństwa związana z zahamowaniem emocjonalnym często wynika z surowego wychowania, w którym wyrażanie emocji było tłumione lub karane. Dzieci wychowane w takim środowisku uczą się, że aby uniknąć konfliktów i być akceptowane, muszą stłumić swoje prawdziwe emocje i nie okazywać ich na zewnątrz. Takie podejście jest często wzmacniane przez rodziców, którzy podkreślają potrzebę zachowania spokoju i kontrolowania uczuć w każdej sytuacji.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Osoby, które doświadczyły tego rodzaju traumy, często mają trudności z wyrażaniem emocji i mogą wydawać się zdystansowane lub wycofane emocjonalnie. Tacy dorośli mogą mieć problem z budowaniem głębokich i satysfakcjonujących związków, ponieważ brakuje im umiejętności otwartego komunikowania swoich uczuć i potrzeb. W pracy mogą być postrzegani jako osoby niezaangażowane emocjonalnie, co utrudnia budowanie bliskich relacji z kolegami. W życiu prywatnym ich zdolność do nawiązywania głębokich związków jest ograniczona, co prowadzi do odczuwania przez partnerów dystansu i braku bliskości.

Przykład: Daria i jej walka z traumą z dzieciństwa

Daria dorastała w rodzinie, gdzie wyrażanie emocji było źle widziane. Jej rodzice zawsze podkreślali potrzebę zachowania spokoju i kontrolowania uczuć, niezależnie od sytuacji. Daria nauczyła się, że aby uniknąć konfliktów i być akceptowana w domu, musi stłumić swoje prawdziwe emocje i nie okazywać ich na zewnątrz. Ten brak emocjonalnej otwartości był również wzmacniany przez krytykę, kiedykolwiek próbowała wyrazić swoje uczucia.

W dorosłym życiu Daria zmaga się z trudnościami w wyrażaniu swoich uczuć, co wpływa na jej relacje osobiste i zawodowe. W pracy często jest postrzegana jako osoba zdystansowana i niezaangażowana emocjonalnie, co utrudnia budowanie bliskich relacji z kolegami. W życiu prywatnym Daria ma problem z budowaniem głębokich i satysfakcjonujących związków, ponieważ nie potrafi otwarcie komunikować swoich potrzeb i uczuć. Jej partnerzy mogą czuć się odsunięci, gdyż Daria trzyma emocje na dystans, nie pozwalając na prawdziwą bliskość.

Trauma z dzieciństwa związana z nadmiernymi wymaganiami i nadmiernym krytycyzmem

Przyczyny traumy związanej z nadmiernymi wymaganiami i krytycyzmem

Trauma z dzieciństwa związana z nadmiernymi wymaganiami i nadmiernym krytycyzmem może wynikać z wychowania w środowisku, gdzie dominowały wysokie, często nierealistyczne oczekiwania. Dzieci wychowywane w takich warunkach są ciągle oceniane i krytykowane, nawet za drobne błędy, co prowadzi do poczucia, że nigdy nie są wystarczająco dobre. To wpojone przekonanie, że tylko doskonałość zasługuje na uznanie i miłość, może głęboko wpłynąć na ich samoocenę i zachowanie w dorosłości.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy doświadczyli tego typu traumy, mogą być nadmiernie samokrytyczni, mając jednocześnie wysokie oczekiwania zarówno wobec siebie, jak i innych. Taka postawa często prowadzi do konfliktów i rozczarowań, zarówno w życiu zawodowym, jak i osobistym. W pracy mogą dążyć do perfekcji, co często skutkuje przemęczeniem i wypaleniem zawodowym. W relacjach międzyludzkich ich nadmierne oczekiwania mogą utrudniać budowanie zdrowych, satysfakcjonujących związków, gdyż ciągle oczekują, że inni będą spełniać te same nierealistyczne standardy.

Przykład: Eryk i jego walka z traumą z dzieciństwa

Eryk wychowywał się w rodzinie, gdzie panowały bardzo wysokie oczekiwania. Jego rodzice zawsze domagali się doskonałości w każdej dziedzinie życia – od wyników w nauce, przez osiągnięcia sportowe, aż po zachowanie w domu i poza nim. Eryk był ciągle oceniany i krytykowany, nawet za drobne błędy, co utrwaliło w nim przekonanie, że musi być zawsze najlepszy, aby zasłużyć na uznanie i miłość.

W dorosłym życiu Eryk jest wyjątkowo samokrytyczny i ma nieustanne poczucie, że nigdy nie jest wystarczająco dobry. W pracy ciągle dąży do doskonałości, co często prowadzi do przemęczenia i wypalenia. Ma również tendencję do bycia nadmiernie krytycznym wobec swoich współpracowników i podwładnych, co może prowadzić do konfliktów i napięć w zespole. W życiu prywatnym jego wysokie oczekiwania sprawiają, że trudno mu znaleźć i utrzymać satysfakcjonujące relacje, ponieważ oczekuje, że inni będą spełniać te same nierealistyczne standardy, które sam sobie stawia.

Trauma z dzieciństwa związana z bezwzględną surowością

Przyczyny traumy związanej z bezwzględną surowością

Trauma z dzieciństwa związana z bezwzględną surowością może wynikać z wychowania w środowisku, gdzie panowały rygorystyczne zasady, surowa dyscyplina oraz częste wykorzystywanie kar fizycznych lub emocjonalnych do dyscyplinowania dziecka. Dzieci wychowywane w takich warunkach uczą się, że każdy błąd jest niedopuszczalny, a emocje są oznaką słabości, co prowadzi do przekonania, że muszą być nieustannie silne i niezłomne.

Objawy traumy z dzieciństwa w dorosłości

Dorośli, którzy doświadczyli tego rodzaju traumy, mogą być surowi w swoich osądach, nieprzejednani i mogą oczekiwać, że inni będą żyć według rygorystycznych standardów, które sami ustanowili. Taka postawa często prowadzi do konfliktów w relacjach interpersonalnych. W pracy mogą oczekiwać perfekcji od siebie i swoich kolegów, co często prowadzi do napięć i konfliktów. W życiu osobistym ich brak elastyczności i trudności z wyrażaniem uczuć mogą powodować, że bliscy czują się odsunięci i niedocenieni.

Przykład: Lidia i jej walka z traumą z dzieciństwa

Lidia wychowywała się w domu, gdzie panowała surowa dyscyplina i bezwzględne zasady. Jej rodzice byli bardzo wymagający i rzadko kiedy okazywali ciepło czy zrozumienie. Lidia nauczyła się, że aby uzyskać akceptację, musi ściśle przestrzegać zasad i być nieustannie silna i niezłomna. Została wychowana w przekonaniu, że każdy błąd jest niedopuszczalny i że emocje są oznaką słabości.

W dorosłym życiu Lidia jest bardzo rygorystyczna zarówno wobec siebie, jak i innych. W pracy oczekuje perfekcji od siebie i swoich kolegów, co często prowadzi do napięć i konfliktów. Jej nieprzejednana postawa i brak elastyczności mogą być trudne do zaakceptowania przez innych, co czasem izoluje ją zawodowo i społecznie. W życiu osobistym Lidia ma trudności z wyrażaniem uczuć, co może sprawiać, że jej bliscy czują się odsunięci i niedocenieni. Jej surowe podejście do życia i relacji często powoduje, że inni boją się jej krytyki i oceny.

Kiedy do psychologa lub psychoterapeuty?

Rozpoznanie u siebie któregoś ze schematów to dopiero pierwszy krok. Pracę nad skutkami traumy z dzieciństwa warto prowadzić z psychoterapeutą – najlepiej z doświadczeniem w terapii schematów lub w pracy z traumą. Zgłoś się po pomoc, jeśli:

• wracają do Ciebie natrętne wspomnienia, koszmary albo silne reakcje na sytuacje przypominające dawne doświadczenia,
• w dzieciństwie doświadczyłeś/aś przemocy, wykorzystania lub poważnego zaniedbania,
• masz obniżony nastrój, silny lęk, napady paniki, problemy ze snem lub sięgasz po alkohol czy inne substancje, żeby sobie poradzić,
• Twoje relacje powtarzają ten sam bolesny scenariusz mimo prób zmiany,
• pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy.

Jeśli Ty lub ktoś bliski jesteście w niebezpieczeństwie, zadzwoń pod numer alarmowy 112.

Czy life coaching może pomóc przy skutkach trudnego dzieciństwa?

Life coaching nie służy do przepracowywania traumy i nie zastępuje psychoterapii. Może natomiast być wsparciem, gdy trudności są lżejsze albo gdy po terapii chcesz rozwijać konkretne umiejętności: stawianie granic, asertywne mówienie o potrzebach, budowanie pewności siebie czy podejmowanie decyzji. W life coachingu pracujemy online, co 1–2 tygodnie, nad celami, które sam/a wybierasz.

Jeśli nie wiesz, która forma wsparcia jest dla Ciebie właściwa, umów bezpłatną konsultację – w 30 minut poznamy się i sprawdzimy, czy coaching to dobry wybór, czy lepiej zacząć od psychoterapii.