Kim jest profesjonalny coach, czyli jak odróżnić coacha od hochsztaplera?

Profesjonalny coach to osoba, która ukończyła akredytowany kurs lub studia z zakresu coachingu i – poprzez aktywne słuchanie, trafne pytania oraz sprawdzone narzędzia – wspiera klienta w osiąganiu jego celów. Od pseudocoacha odróżniają go przede wszystkim wykształcenie i rezygnacja z tanich haseł typu „możesz wszystko”.

Coach to jeden z niemalże 2,5 tysiąca zawodów wpisanych na listę zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. Zawód to nowy, choć trudno określić dokładną datę jego powstania. Intensywny rozwój coachingu trwa od lat 90. XX wieku, a za pierwszą publikację o coachingu w pracy uważa się zwykle artykuł z 1937 roku. Nie będę się tu jednak zajmował historią coachingu. Chcę napisać kilka słów o profesjonalnym coachu w odniesieniu do tego, co nazywam pseudocoachingiem lub popcoachingiem.

W skrócie

Profesjonalny coach to osoba z akredytowanym wykształceniem w zakresie coachingu, która przez aktywne słuchanie, trafne pytania i sprawdzone narzędzia wspiera klienta w osiąganiu jego celów. W Polsce zawód coacha nie jest prawnie regulowany, dlatego przed wyborem warto sprawdzić, gdzie coach się uczył i czy program miał akredytację, np. ICF, EMCC lub Izby Coachingu. Sygnałem ostrzegawczym są tanie hasła typu „możesz wszystko”. Przed pierwszą sesją zapytaj coacha o doświadczenie, superwizję, etykę i przebieg procesu.

Kim jest profesjonalny coach?

Coach jest więc jednym ze stosunkowo nowych zawodów na rynku. Kim jednak jest coach? Coach to osoba, która poprzez aktywne słuchanie, zadawanie trafnych pytań, a także dzięki innym specyficznym narzędziom i technikom, towarzyszy i wspiera klienta w osiąganiu ważnych dla niego celów (życiowych i zawodowych – life coaching, business coaching), odnajdywaniu zasobów potrzebnych do ich realizacji oraz ustalaniu i wdrażaniu planów działań.

Sam coaching może przybierać postać pracy indywidualnej (spotkania 1:1 – osobiste lub online), grupowej lub zespołowej (zwłaszcza w przypadku coachingu biznesowego). W każdym z tych przypadków profesjonalny coach jest osobą, która we wspomnianym procesie osiągania celów, odnajdowania zasobów oraz ustalania i realizacji planów pełni rolę życzliwego, wspierającego partnera.

Coach czy kołcz? Oto jest pytanie

Określenie, kim jest coach i czym jest coaching, jest bardzo ważne. Na rynku usług rozwojowych działa wiele osób, które nazywają się coachami lub coachkami, a tak naprawdę uprawiają jakiś rodzaj rozwojowej hochsztaplerki. Z coachingiem ma to niewiele wspólnego i szkodzi środowisku profesjonalnych coachów, siejąc zamęt i budując negatywny obraz coachingu.

Jak odróżnić profesjonalnego coacha od pseudocoacha? Wykształcenie

Istnienie kołczów, pseudocoachów i popcoachów nie dziwi. W Polsce zawód coacha nie jest prawnie regulowany – nie ma ustawowych zasad dotyczących jego zdobywania. Istnieją wprawdzie instytucje certyfikujące profesjonalnych coachów (np. ICF Polska, Izba Coachingu), renomowane szkoły coachingu (np. Szkoła Profesjonalnego Coachingu prowadzona przez Instytut Psychoedukacji i Rozwoju Integralnego, Szkoła Coachów prowadzona przez Grupę SET). Ale można też kupić 40-godzinny kurs coachingu online za kilkadziesiąt złotych, którego twórcy chwalą się wydawaniem zaświadczenia „MEN” w trzech językach, a absolwenci – dyplomem „profesjonalnego coacha” (sic!).

Jednak aby zostać profesjonalnym coachem, nie wystarczy zrobienie sobie wizytówek z podpisem „coach”. Nie wystarczy też ukończenie 40-godzinnego kursu online i otrzymanie zaświadczenia nawet w dziesięciu językach. Profesjonalny coach to osoba, która ukończyła kompleksowy, akredytowany przez którąś z organizacji zrzeszających coachów kurs coachingu lub studia podyplomowe w tym zakresie. Tym, co odróżnia profesjonalnych coachów od pseudocoachów, jest najczęściej wykształcenie. Zanim więc wybierzesz coacha, sprawdź jego wykształcenie. Zapytaj, gdzie uczył/a się coachingu i czy ukończony kurs ma akredytację organizacji zrzeszających profesjonalnych coachów. Mogą to być: International Coaching Federation – ICF, European Mentoring & Coaching Council – EMCC, International Association of Coaching Institutes – ICI czy Izba Coachingu. Warto też zapytać o doświadczenie, liczbę godzin pracy z klientami i o to, czy coach korzysta z superwizji.

Jak odróżnić profesjonalnego coacha od popcoacha? Uważaj na tanie chwyty

Odpowiednie przygotowanie merytoryczne do pełnienia roli coacha jest bardzo ważnym czynnikiem odróżniającym profesjonalnych coachów od pseudocoachów. Jest jeszcze inny wymiar, na który warto zwrócić uwagę. Wymiar ten dotyczy narzędzi oraz sposobów komunikacji stosowanych przez popcoachów. To właśnie z ust tych ludzi na sesji coachingu możesz usłyszeć hasła typu „możesz wszystko”, „wyjdź ze swojej strefy komfortu” czy „jesteś zwycięzcą”. Nie czas ani miejsce na rozprawianie się z tego typu tanimi chwytami. Wiedz jednak, że jeśli z ust swojego „coacha” słyszysz głównie tego typu teksty, to w Twojej głowie powinny się zapalić sygnały ostrzegawcze. Jako zdrowo myślący człowiek wiesz, że w życiu nie możemy wszystkiego. Pewnie wiesz też, że rozwój może dokonywać się także w „strefie komfortu” i że nie musisz być zwycięzcą, aby prowadzić przyzwoite życie.

Im więcej tanich chwytów i pseudocoachingowych haseł, tym większe prawdopodobieństwo, że nie trafiłeś/aś na profesjonalnego coacha, tylko na hochsztaplera, który zamiast prowadzić coaching, sprzedaje popularne hasełka kołczingowe.

Jak wybrać dobrego coacha – pytania do zadania przed pierwszą sesją

Dobry coach to nie tylko ktoś z certyfikatem, ale też osoba, z którą będzie Ci się dobrze pracować. Zanim zdecydujesz się na proces coachingowy, porozmawiaj z coachem i zadaj mu kilka pytań. Profesjonalista odpowie na nie chętnie i konkretnie.

1. Gdzie uczył się Pan/Pani coachingu i czy program miał akredytację? Szukaj nazwy szkoły i organizacji akredytującej, np. ICF, EMCC lub Izby Coachingu. Niektórzy coachowie mają też indywidualne poświadczenia ICF, oznaczane skrótami ACC, PCC lub MCC.
2. Jak długo pracuje Pan/Pani jako coach i z jakimi klientami? Zapytaj o doświadczenie w tematach podobnych do Twojego, np. zarządzanie zespołem, zmiana pracy, relacje.
3. Czy korzysta Pan/Pani z superwizji? Regularna superwizja to jeden ze standardów profesjonalnej pracy coacha.
4. Jakim kodeksem etycznym się Pan/Pani kieruje? Profesjonalny coach zna standardy etyczne organizacji coachingowych i potrafi powiedzieć, jak dba o poufność.
5. Jak wygląda proces coachingowy? Ile trwa sesja, jak często się spotykacie, ile sesji zwykle obejmuje proces, czy są zadania między sesjami i jak będziecie sprawdzać postępy.
6. Co się stanie, jeśli mój temat okaże się tematem dla psychoterapeuty? Dobry coach zna granice coachingu i wie, kiedy odesłać klienta do specjalisty.
7. Jakie są warunki współpracy? Cena, sposób płatności, zasady odwoływania sesji, forma spotkań (online czy stacjonarnie).
8. Czego Pan/Pani oczekuje ode mnie? Coaching wymaga zaangażowania klienta. Coach, który obiecuje szybkie efekty bez Twojej pracy, powinien wzbudzić Twoją czujność.

Zwróć też uwagę na to, jak się czujesz w tej rozmowie: czy coach słucha, zadaje pytania i nie narzuca rozwiązań. To dobra zapowiedź tego, jak będzie wyglądać wasza współpraca.

Na takie pytania odpowiadam na bezpłatnej konsultacji. To 30-minutowa rozmowa online, na której poznajemy się, opowiadasz, z czym przychodzisz, i wspólnie dobieramy formę wsparcia: coaching, mentoring albo inną formę pomocy. To nie jest jeszcze sesja coachingowa, tylko czas na sprawdzenie, czy chcemy razem pracować.

Profesjonalny coaching u profesjonalnego coacha

Profesjonalny coaching jest młodą, choć uznaną formą wsparcia rozwoju osobistego i zawodowego. Coach to osoba, która zdobyła wykształcenie kierunkowe z zakresu coachingu. To specjalista, który posługuje się narzędziami i technikami właściwymi dla tej dziedziny. Wielką szkodę coachingowi wyrządzają osoby, które nazywają się coachami, ale to, co robią i jak to robią, z profesjonalnym coachingiem ma niewiele wspólnego. Takich kołczów warto się wystrzegać, a na coaching wybierać profesjonalnych coachów.

Sam jestem coachem od 2016 roku – ukończyłem Szkołę Profesjonalnego Coachingu w IPRI (program akredytowany przez Izbę Coachingu) i pracuję zgodnie ze standardami ICF, EMCC i Izby Coachingu. Jeśli masz pytania na temat coachingu albo chcesz skorzystać z moich usług – zapraszam do kontaktu lub na bezpłatną konsultację, na której opowiesz mi, z czym przychodzisz.