- Przekonania na temat pieniędzy to myśli o pieniądzach, bogactwie i zarabianiu, które uważamy za prawdziwe; mogą wspierać nasze decyzje finansowe albo je blokować.
- Najsilniej kształtują je cztery źródła: rodzina, szkoła, religia i społeczeństwo, w Polsce także doświadczenia PRL.
- Test we wpisie zawiera 25 stwierdzeń ocenianych w skali 1–4; im wyższy wynik (maks. 100 pkt), tym więcej niewspierających przekonań.
- Zmiana przekonań przebiega w krokach: uświadomienie sobie przekonania, zrozumienie jego źródła, zastąpienie go wspierającym i wzmacnianie zmiany działaniem.
- Przekonania to nie jedyny czynnik sytuacji finansowej, dlatego pracę nad nimi warto łączyć z edukacją finansową i konkretnymi decyzjami.
Mało kto nie chciałby żyć dostatnio i nie martwić się o finanse. Jeśli do tej pory nie osiągnąłeś celu w tej dziedzinie, warto przyjrzeć się swoim przekonaniom. Przekonania na temat pieniędzy, bogactwa i zarządzania nimi mogą Cię wspierać albo stawać się przeszkodą na drodze do życia, o jakim marzysz. Oczywiście nie są jedynym czynnikiem – liczą się też wiedza finansowa, zarobki, rynek pracy i okoliczności życiowe – ale mają realny wpływ na to, jakie decyzje podejmujesz.
Czym jest przekonanie?
Przekonanie jest to myśl, którą uważamy za prawdziwą. To silna opinia na temat tego, co jest dobre, a co złe. Przekonania są jak okulary, przez które patrzymy na otaczającą nas rzeczywistość, i pozwalają szybko ocenić to, z czym się spotykamy.
Przekonania sprawiają, że postrzegamy świat nie takim jakim on jest, ale takim jakimi my jesteśmy. Znasz przypowiastkę o pszczole i musze? Oba insekty latają po tym samym świecie. Pszczoła lata powtarzając „Kwiaty, kwiaty, wszędzie kwiaty!”. A mucha? Mucha lata i powtarza „Gówno, gówno, wszędzie gówno!”.
Przekonania dzielimy na dwie kategorie: przekonania wspierające i przekonania niewspierające. Wspierające to te, które pomagają nam prowadzić życie, jakiego pragniemy, i realizować nasze cele. Niewspierające działają odwrotnie – zniechęcają do działania, zanim jeszcze spróbujemy. Dobrze oddaje to znane powiedzenie, często przypisywane Henry’emu Fordowi: „Jeśli sądzisz, że potrafisz, masz rację. Jeśli sądzisz, że nie potrafisz, również masz rację”.
Skąd się biorą nasze przekonania na temat pieniędzy
Skąd się biorą nasze przekonania, w tym przekonania na temat pieniędzy? Moim zdaniem można wskazać cztery główne źródła – czyli te, które sprawiają, że przekonania są w nas najsilniejsze.
Przekonania na temat pieniędzy z domu
Pierwszym źródłem jest rodzina. Mówiąc o rodzinie mam na myśli zwłaszcza matkę i ojca, ale także inne ważne osoby w życiu dziecka. To mogą być dziadkowie, babcie, wujkowie, ciocie, czy nawet starsze rodzeństwo, które pomaga dziecku odkrywać świat. Jeśli ktoś nie był wychowywany przez biologicznych rodziców, „rodziną” są osoby, które były dla niego ważne w pierwszych latach życia. To one uczą dziecko, co jest dobre, a co złe, co należy robić, a czego unikać. Zazwyczaj mają dobre intencje, ale przekazują taki obraz świata, jaki same widzą. To, co o pieniądzach będzie sądziło dziecko, w dużym stopniu zależy więc od tego, przez jakie okulary patrzy na nie rodzina.
Przekonania na temat pieniędzy, które wyniosłeś ze szkoły
Drugim ważnym źródłem przekonań jest szkoła. Nie chcę tu oceniać, na ile szkoła wypełnia swoją rolę. Często jednak próbuje nas włożyć w pewne ramki: pasujesz do nich – jesteś w porządku, nie pasujesz – nie jesteś. Szkoła przekazuje młodym ludziom także przekonania na temat pieniędzy, bogactwa i majętnych ludzi. Masz szczęście, jeśli wyniosłeś/aś z niej przekonania wspierające. I jeszcze jedno pytanie: czy w Twojej szkole uczono, jak zrobić domowy budżet i jak poruszać się w świecie finansów?
Co na temat pieniędzy przekazała Ci religia?
Trzecie źródło przekonań to religia. Religia, w której dorastamy, wpływa na nasze przekonania niezależnie od tego, czy ją praktykujemy. Mówi, co jest dobre, a co złe, i nakłada na nasze okulary konkretne filtry. W Polsce dominuje katolicyzm, a w kulturze silnie obecne są zdania w rodzaju „łatwiej wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa niebieskiego”. U części osób utrwalają one przekonanie, że pieniądze są czymś podejrzanym. Inne tradycje rozkładają akcenty inaczej – Max Weber w „Etyce protestanckiej a duchu kapitalizmu” (1905) opisywał, jak etyka protestancka sprzyjała pracowitości i pomnażaniu majątku. Nie chodzi o ocenianie religii, tylko o zauważenie, jakie przekonania o pieniądzach wyniosłeś/aś z własnego otoczenia.
Jakie przekonania o pieniądzach i bogactwie dostałeś od społeczeństwa?
Czwartym źródłem jest społeczeństwo. Społeczeństwo wzmacnia lub osłabia nasze przekonania przede wszystkim przez nacisk społeczny – opinie i oczekiwania innych ludzi. Dlatego tak trudno bronić własnego zdania wśród osób, które myślą inaczej. W Polsce na myślenie o pieniądzach wpłynęły też dekady PRL, w których prywatna przedsiębiorczość i zamożność często budziły podejrzliwość.
Jakie są Twoje przekonania na temat pieniędzy i bogactwa?
Zastanawiałeś/aś się kiedyś, dlaczego nie powodzi Ci się w sferze finansów? Wiele może zależeć od wpojonych Ci przekonań.
Instrukcja do testu
Poniżej znajdziesz test składający się z 25 pytań, dzięki któremu sprawdzisz jakie są Twoje przekonania na temat pieniędzy i bogactwa. Przeczytaj uważnie każde ze stwierdzeń i oceń na ile się z nim zgadzasz, gdzie 1 – znaczy nie zgadzam się zupełnie, 2 – raczej się nie zgadzam, 3 – raczej się zgadzam, 4 – zgadzam się zdecydowanie.
UWAGA – test możesz też ściągnąć w postaci pliku pdf i wydrukować. Aby to zrobić kliknij tutaj.
Pytanie do testu o przekonaniach na temat pieniędzy i bogactwa
- Pieniądze są źródłem zła na świecie
- Mądrzy ludzie są raczej biedni niż bogaci
- Większość ludzi bogatych zrobiła coś złego aby zdobyć pieniądze
- Nie można być bogatym i uduchowionym
- Zdobycie majątku wymaga zbyt wiele pracy i walki
- Dużo pieniędzy to dużo kłopotów
- Nie jestem aż tak dobry, aby mieć dużo pieniędzy
- Żeby być bogatym trzeba mieć szczęście w życiu
- Kto ma szczęście w pieniądzach ten nie ma szczęścia w miłości
- Żeby się bogacić trzeba umieć wykorzystywać ludzi
- Jeśli będę bogaty to niektórzy ludzie ode mnie odejdą
- Tylko chciwi ludzie mają dużo pieniędzy
- Pieniądze szczęścia nie dają
- Nie można robić tego, co się kocha i być bogatym
- Dążąc do bogactwa można stracić zdrowie
- W dzisiejszych czasach trudno jest zarobić pieniądze
- Nie jestem na tyle inteligentny by być bogatym
- Jestem za młody/stary by być bogaty
- Jeśli nie urodziłem się bogaty/a to prawdopodobnie nigdy nie będę bogaty/a
- Jeśli poproszę o pomoc, ludzie pomyślą, że jestem słaby/a
- To Bóg/siła wyższa stwarza człowieka bogatym
- Bogaty z trudem wejdzie do „królestwa niebieskiego”
- Ludzie bogaci są nie czuli na potrzeby innych
- Bogactwo to marność nad marnościami
- Pieniądze są brudne
Podlicz ile punktów łącznie zdobyłeś/aś.
Sprawdź swoje wyniki
100 – 86 pkt. – Twój wynik świadczy o tym, że masz w sobie bardzo dużo niewspierających przekonań na temat pieniędzy, zarządzania nimi i bogactwa. Jeśli potrzebujesz czuć się bezpiecznie w kwestii finansów – warto zmienić przekonania, które Cię nie wspierają.
85 – 71 pkt. – Wygląda na to, że masz wiele niewspierających przekonań na temat pieniędzy, zarządzania nimi i bogactwa. Jeśli chcesz zmienić swoje nastawienie do finansów – możesz to zrobić. Przyjrzyj się swoim niewspierającym przekonaniom i zamień je na takie, które będą cię wspierać.
70 – 56 pkt. – Nieźle! Wygląda na to, że masz niewiele niewspierających przekonań na temat pieniędzy, zarządzania nimi i bogactwa. Zwróć uwagę na te przekonania, które Cię nie wspierają i postaraj się je zmienić na takie, które będą cię wspierać, aby Twoja droga do spełnienia finansowego była łatwiejsza.
55 – 25 pkt. – Gratulacje! Wygląda na to, że miałeś/aś w życiu wiele szczęścia i trafiłeś/aś na mądrych ludzi, którzy nie przekazali ci zbyt wielu niewspierających przekonań w kwestii pieniędzy, zarządzania nimi i bogactwa, albo podjąłeś/aś świadomą pracę w tym zakresie. Twój umysł będzie z Tobą współpracować na drodze do osiągnięcia spełnienia w dziedzinie pieniędzy.
Opracowanie testu własne, na podstawie:
T. H. Eker, Millionaire Mind Intensive. Workbook, 2013, s. 11-19
Co zrobić, aby zmienić niewspierające przekonania na temat pieniędzy, dobrobytu i bogactwa?
Pierwszym krokiem do zmiany jakichkolwiek przekonań jest świadomość. Jeśli jesteśmy świadomi tego, że patrzymy na świat przez pewne filtry – jesteśmy na dobrej drodze do zmiany.
Drugi krok to zrozumienie, że niewspierające przekonania pochodzą z zewnątrz. Wychowałeś się w takiej rodzinie, społeczeństwie czy religii i dlatego masz takie, a nie inne przekonania. Jeśli wiesz, że Twoje przekonania zostały ci narzucone – możesz podjąć decyzję czy chcesz nimi żyć, czy wolisz je odrzucić.
Trzecim krokiem jest zamiana przekonania niewspierającego na takie, które jest dla Ciebie korzystne. Tej zmiany przekonań można dokonać na różne sposoby, na przykład szukając w swoim doświadczeniu dowodów, które przeczą danemu przekonaniu, i formułując nowe, realistyczne zdanie, które Cię wspiera.
Czwarty krok to działanie. Samo myślenie nie zmieni stanu konta – nowe przekonania warto wzmacniać konkretnymi decyzjami: prowadzeniem budżetu, budowaniem poduszki finansowej, poszerzaniem wiedzy o finansach czy rozmową o podwyżce. Jeśli chcesz popracować nad tym indywidualnie, zapraszam na sesje life coachingu online.
FAQ – często zadawane pytania
Jak zmienić przekonania na temat pieniędzy, które blokują mój rozwój finansowy?
Zacznij od ich identyfikacji – zapisz myśli, które przychodzą Ci do głowy na temat pieniędzy i bogactwa (pomocny jest test z tego wpisu). Zastanów się, skąd pochodzą: z domu, szkoły, religii czy otoczenia. Sprawdzaj, czy są prawdziwe, szukając faktów, które im przeczą, i zastępuj je realistycznymi, wspierającymi zdaniami. Afirmacje typu „umiem dbać o swoje finanse” mogą pomóc zmienić sposób myślenia, ale zmianę trzeba wzmacniać działaniem: budżetem, oszczędzaniem i edukacją finansową.
Czy prawdą jest, że pieniądze szczęścia nie dają?
Pieniądze same w sobie nie gwarantują szczęścia, ale dają poczucie bezpieczeństwa i zmniejszają stres związany z zaspokajaniem podstawowych potrzeb. Badania nad dochodami i dobrostanem (m.in. Daniel Kahneman i Angus Deaton, 2010; Matthew Killingsworth, 2021) pokazują, że wyższy dochód wiąże się z większym zadowoleniem z życia, choć nie jest jedynym jego źródłem. Liczy się też to, na co wydajemy pieniądze, oraz relacje, zdrowie i poczucie sensu.
Jakie są najczęstsze negatywne przekonania na temat pieniędzy i jak się ich pozbyć?
Do najczęstszych należą: „bogaci ludzie są nieuczciwi”, „nie zasługuję na zamożność”, „zarabianie pieniędzy jest trudne”, „pieniądze są źródłem zła”. Aby się ich pozbyć, uświadom sobie, że to myśli, a nie fakty, i szukaj dowodów, które je podważają. Zastępuj je realistycznymi zdaniami, np. „mogę nauczyć się mądrze zarządzać pieniędzmi”. Wzmacniaj zmianę edukacją finansową i konkretnymi działaniami, a nie tylko wyobrażaniem sobie zamożności.
Dlaczego tak trudno zmienić przekonania związane z pieniędzmi?
Przekonania dotyczące pieniędzy są szczególnie trudne do zmiany, ponieważ zazwyczaj mają głębokie źródło w dzieciństwie - pochodzą od rodziców, szkoły i otoczenia. Często funkcjonują na poziomie podświadomym, więc nawet nie zdajemy sobie sprawy z ich wpływu na nasze decyzje. Dodatkowo, temat finansów w wielu domach był tabu, co sprawia, że nie mamy wystarczających wzorców do naśladowania. Zmiana wymaga nie tylko intelektualnej pracy, ale głębokiej przepracowania emocjonalnego stosunku do pieniędzy. Nasze przekonania są też często powiązane z poczuciem tożsamości - myśl "chcę być bogata" może kolidować z dotychczasowym obrazem siebie. Jednak świadoma i konsekwentna praca nad przekształcaniem tych przekonań jest możliwa i prowadzi do realnych zmian w zawartości Twojego portfela.
Jak bogacić się w zgodzie ze sobą i swoimi wartościami?
Bogacenie się w zgodzie z wartościami wymaga najpierw określenia, co naprawdę ma dla Ciebie znaczenie. Następnie znajdź sposób zarabiania, który wpisuje się w Twoje talenty i pasje - nie musisz zarabiać w ukryciu czy wbrew sobie. Zastanów się, jak możesz dostarczać wartość innym - najtrwalsze bogactwo buduje się na rozwiązywaniu problemów innych ludzi. Ustal granice etyczne, których nie przekroczysz nawet dla pieniędzy. Rozwijaj kompetencje w obszarze finansów - ucz się inwestować i zarządzać pieniędzmi. Pamiętaj, że bycie zamożnym to nie tylko ilość pieniędzy, ale też wpływ, jaki możesz wywierać na otoczenie. Stopniowo buduj majątek dający Ci bezpieczeństwo i komfort, jednocześnie dzieląc się z innymi poprzez działalność charytatywną czy mentoring.
Jak nasze przekonania na temat pieniędzy wpływają na nasze finanse?
Przekonania działają jak filtr, przez który podejmujemy decyzje finansowe. Jeśli wierzysz, że „nie umiesz zarabiać pieniędzy” albo że „pieniądze przychodzą tylko ciężką pracą”, łatwiej przeoczysz okazje do zwiększenia dochodów lub wybierzesz ścieżkę kariery poniżej swoich możliwości. Przekonanie, że „brak pieniędzy to normalny stan”, sprzyja akceptowaniu stresu finansowego. Przekonania wpływają też na to, czy oszczędzasz i planujesz wydatki, czy wydajesz wszystko bez planu.
Jak edukacja finansowa może pomóc w zmianie przekonań na temat pieniędzy?
Edukacja finansowa jest kluczowym elementem zmiany przekonań, ponieważ uzbraja Cię w fakty zamiast mitów na temat finansów. Poznając mechanizmy rynkowe, zasady inwestowania i zarządzania budżetem, zastępujesz emocjonalne i często nieracjonalne podejście do pieniędzy wiedzą opartą na faktach. Edukacja pomaga zrozumieć, że zarabianie nie musi być trudne, jeśli masz odpowiednie umiejętności, a życie bez pieniędzy nie jest cnotą. Ucząc się o finansach, dostrzegasz też różnorodność dróg do zamożności - nie tylko poprzez tradycyjną pracę, ale także poprzez inwestycje, biznesy czy pracę zdalną. Naucz się zarabiania pieniędzy w sposób świadomy i systematyczny, a Twoje przekonania naturalnie ewoluują w kierunku tych wspierających dobrobyt.
Jak rozpoznać, czy moje przekonania na temat pieniędzy są ograniczające?
Aby rozpoznać ograniczające przekonania dotyczące pieniędzy, zwróć uwagę na swoje reakcje emocjonalne - czy odczuwasz lęk, winę lub wstyd myśląc o zarabianiu większych sum? Przeanalizuj swoje typowe stwierdzenia: "Nigdy nie będę mieć wystarczająco pieniędzy", "Bogatym zawsze jest łatwiej" lub "Pieniądze to źródło problemów". Obserwuj swoje zachowania finansowe - unikanie rozmów o pieniądzach, chroniczny brak oszczędności czy sabotowanie okazji do zwiększenia dochodów. Zastanów się, czy Twoja sytuacja finansowa powtarza się mimo różnych prób jej zmiany. Ważnym sygnałem jest też postrzeganie pieniędzy w kategoriach czarno-białych: jako źródła wyłącznie problemów lub jedynego wyznacznika sukcesu. Jeśli zauważasz te wzorce, prawdopodobnie Twoje przekonania ograniczają Twój potencjał finansowy.
Jak stworzyć zdrową relację z pieniędzmi?
Zdrowa relacja z pieniędzmi zaczyna się od traktowania ich jako narzędzia, które służy realizacji Twoich wartości i celów. Pracuj nad poczuciem własnej wartości niezależnym od stanu konta. Regularnie monitoruj przychody, wydatki i oszczędności, równoważ oszczędzanie z wydawaniem i rozwijaj wiedzę finansową. Pieniądze nie gwarantują szczęścia, ale mogą zapewnić bezpieczeństwo i komfort.
Szkolenie z tego tematu dla Twoich menedżerów
Prowadzę szkolenia menedżerskie dla firm w całej Polsce: stacjonarnie i online, z programem dopasowanym do Waszych wyzwań.
To też może Cię zainteresować
Doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, trener biznesu od 2008 roku i coach od 2016 roku. Dyrektor zarządzający Instytutu Szkoleń i Coachingu (ISiC). Prowadzi szkolenia dla firm, coaching biznesowy, mentoring i life coaching.
