Szkolenia miękkie. Czym są i czy warto w nie inwestować?

Szkolenia miękkie to szkolenia, które rozwijają kompetencje miękkie, czyli umiejętności potrzebne do nawiązywania relacji i współpracy z innymi ludźmi: komunikatywność, empatię, asertywność, radzenie sobie ze stresem czy zarządzanie sobą w czasie. Czy warto w nie inwestować? Tak – to inwestycja w efektywność pracowników, atmosferę w pracy i relacje z klientami.

Być może spotkałeś/aś się z określeniem „szkolenia miękkie”, a – być może – słyszysz je po raz pierwszy. Może w firmie, w której pracujesz, nie inwestuje się w „szkolenia miękkie”, bo ktoś decyzyjny uważa, że to strata czasu i pieniędzy. Być może uważasz, że ten rodzaj szkoleń nie jest najważniejszy i lepiej – w kontekście pracy – skupić się na kompetencjach twardych.

Poniżej wyjaśniam, czym są kompetencje miękkie i czy warto inwestować w szkolenia miękkie. Opisuję też, jaką rolę tego typu szkolenia mogą odegrać w rozwoju Twojej kariery zawodowej i satysfakcji w życiu osobistym, a także dlaczego szkolenia miękkie są często niedoceniane.

W skrócie

Szkolenia miękkie rozwijają kompetencje miękkie, czyli umiejętności nawiązywania relacji z innymi ludźmi: komunikatywność, empatię, asertywność, radzenie sobie ze stresem, zarządzanie sobą w czasie czy automotywację. Kompetencje twarde przygotowują do merytorycznego wykonywania pracy, a miękkie decydują o tym, jak pracujemy z innymi – dziś są co najmniej tak samo ważne. Inwestycja w szkolenia miękkie to inwestycja w efektywność pracowników, atmosferę w pracy, współpracę w zespole i relacje z klientami. Dobre szkolenie miękkie opiera się na praktyce (odgrywanie ról, studia przypadków), a jego efekty można mierzyć ankietami, obserwacją zachowań i badaniami zaangażowania. Umiejętności zdobyte na takich szkoleniach przydają się także w życiu osobistym.

Czym są kompetencje miękkie, a czym twarde?

Aby wyjaśnić, czym są kompetencje miękkie, odwołam się do przykładu. Mirek jest programistą. Zna kilka języków programowania. Posiada certyfikaty potwierdzające swą programistyczną wiedzę, a do tej pory pracował w kilku wiodących firmach programistycznych, z których każda wystawiła mu świetne referencje. Dodatkowo Mirek potrafi radzić sobie ze stresem, jest cenionym kolegą, jest wspierającym przyjacielem i wiarygodnym partnerem w pracy. Należy do tych osób, które są komunikatywne, otwarte, empatyczne i serdeczne. Lubi też pracę zespołową.

Jak pewnie zauważyłeś/aś, pierwszy zestaw kompetencji, które wymieniłem, określa Mirka jako kompetentnego pracownika. Ten właśnie zestaw można nazwać kompetencjami twardymi, a niektórzy nazywają go kompetencjami zawodowymi. Kompetencje twarde to wiedza i te umiejętności, które czynią nas przygotowanymi do merytorycznego wykonywania naszej pracy.

Czym zatem są kompetencje miękkie?  Kompetencje miękkie to wszystkie te nasze zdolności i umiejętności, dzięki którym potrafimy nawiązywać relacje z innymi ludźmi. To te umiejętności, które pomagają nam odnaleźć się w społecznościach, do których należymy i w których żyjemy. Wśród kompetencji miękkich wymienia się m.in. komunikatywność, zdolność do empatycznego zachowania, umiejętność wyrażania emocji, zdolność nawiązywania głębokich kontaktów z innymi, umiejętność zarządzania własnym stresem, asertywność, kreatywność, samodyscyplinę, umiejętność zarządzania sobą w czasie, umiejętność zarządzania stresem, automotywację i wiele, wiele innych.

Niektórzy twierdzą, że kompetencje miękkie są niemierzalne oraz że – w kontekście pracy – są mniej ważne od kompetencji twardych. To pierwsze twierdzenie nie jest prawdziwe. Istnieją bowiem naukowe metody, dzięki którym możemy zbadać poziom kompetencji miękkich zarówno na poziomie ogólnym, jak i szczegółowym. A jak to jest z ważnością kompetencji miękkich?

Czy warto inwestować w szkolenia miękkie?

Dawniej uważano, że do efektywnego wykonywania pracy najważniejsze jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych (kompetencji twardych). To, jakim człowiekiem jest pracownik (kompetencje miękkie), jest już mniej istotne. Takie myślenie jest już na szczęście przestarzałe. Pracodawcy coraz wyżej cenią kompetencje miękkie – w raportach World Economic Forum „Future of Jobs” wśród najważniejszych umiejętności przyszłości są m.in. odporność, elastyczność, przywództwo i wpływ społeczny. Z mojego doświadczenia trenera wynika, że są one co najmniej tak ważne jak kompetencje twarde.

To, jakim człowiekiem jest pracownik, jego umiejętności interpersonalne i społeczne w decydujący sposób wpływają na sposób wykonywania przez niego pracy. I choć istnieją zawody czy stanowiska pracy, w których umiejętność skutecznego komunikowania się z innymi, współpracy, czy asertywności nie odgrywa większej roli, to jednak w zdecydowanej większości firm, organizacji i instytucji kładzie się obecnie mocny nacisk na wszystkie te cechy pracownika, które powodują, że jest nie tylko świetnym specjalistą w swojej dziedzinie, ale także wspierającym członkiem zespołu i sympatycznym kolegą w pracy.

Dostrzegają to zarówno wielkie światowe korporacje, jak i lokalne niewielkie firmy, które inwestują w szkolenia miękkie. Chcą pomóc swoim pracownikom w rozwoju tych kompetencji osobistych i społecznych, które uczynią z nich osoby potrafiące sprawnie się komunikować, pracować zespołowo, być elastycznymi, radzić sobie z nieprzyjemnymi emocjami i stresem, czy też motywować siebie i innych. Inwestowanie w szkolenia miękkie dla pracowników to inwestowanie w zwiększenie ich efektywności. To inwestycja w polepszenie atmosfery w pracy, zwiększenie umiejętności współpracy grupowej. To także zadbanie o polepszenie relacji z klientami, zwiększenie sprzedaży czy udoskonalenie standardu obsługi.

Czego można się nauczyć na szkoleniach miękkich?

Szkolenia miękkie, które prowadzę dedykowane są zarówno menedżerom, jak i pracownikom liniowym. Aby zobrazować, jakie kompetencje miękkie rozwijają uczestnicy moich szkoleń, odwołam się do dwóch programów szkoleniowych – jednego dla menedżerów i jednego dla pozostałych pracowników.

Czego nauczą się uczestnicy kompleksowego 6-dniowego szkolenia pt. „Akademia Menedżera”?  Oto lista kompetencji miękkich, które mogą rozwinąć dzięki udziałowi w tym szkoleniu:

• komunikacja interpersonalna,
• asertywność,
• rozwiązywanie konfliktów,
• motywowanie siebie,
• motywowanie innych,
• skupienie na celach;
• umiejętność zarządzania czasem;
• delegowanie zadań i ich egzekwowanie;
• empatia;
• umiejętność przekazywania konstruktywnej informacji zwrotnej;
• umiejętność przyjmowania konstruktywnej informacji zwrotnej;
• zarządzanie emocjami i stresem.

A jakie miękkie kompetencje mogą rozwinąć pracownicy na szkoleniu pt. „Trudny klient. Jak sobie z nim radzić?”? Oto lista:

• komunikacja interpersonalna,
• umiejętność nieagresywnego stawiania granic,
• asertywność,
• adekwatne poczucie własnej wartości,
• umiejętność komunikacji w stresujących sytuacjach,
• zarządzanie własnymi emocjami i stresem,
• przekazywanie konstruktywnej informacji zwrotnej.

Jak widać na przykładzie zaledwie dwóch programów szkoleń, lista kompetencji miękkich, które można doskonalić na tego typu szkoleniach, jest pokaźna.

Szkolenia miękkie w pracy i życiu osobistym

Niesamowitą zaletą szkoleń miękkich w firmie jest to, że zarówno wiedzę, jak i umiejętności w ich czasie przekazywane można aplikować nie tylko w środowisku pracy, ale także w życiu osobistym. Jeśli w czasie szkolenia (np. „Skuteczna komunikacja w zespole”) uczestnik dowiaduje się, czym jest komunikacja, co ją usprawnia, a co zaburza oraz jak komunikować się z innymi, gdy coś nam nie odpowiada lub jest trudne, to wiedzę tę można zaaplikować nie tylko w firmie, ale także w swoim własnym domu.

Pamiętam, jak na zakończenie szkolenia „Delegowanie zadań i motywowanie pracowników” jedna z menedżerek podsumowała to, czego się nauczyła, mniej więcej tak: „To wszystko, czego się tutaj uczyliśmy pomoże mi być jeszcze lepszą menedżerką, ale przyda się mi także w moim domu”. Gdy pozostali uczestnicy otworzyli szerzej oczy ze zdziwienia, Kasia kontynuowała z uśmiechem: „Mam trójkę dzieci i męża. Wiecie, jak bardzo mi się przyda wiedza o tym, jak motywować ludzi i jak prosić ich o wykonanie zadań domowych?”.

Myślę, że nie będzie przesadą, gdy w tym kontekście użyję wielkiego kwantyfikatora i napiszę, że każde szkolenie miękkie prowadzone w firmie daje pracownikom dodatkową wiedzę i pomaga im kształtować umiejętności potrzebne także w życiu osobistym, rodzinnym, czy społecznym.

Czy warto inwestować w szkolenia miękkie? Mam nadzieję, że odpowiedź nasuwa się sama. Na koniec dodam, że zapraszam do zapoznania się z ofertą moich szkoleń dla menedżerów i pracowników, a także life coachingu, coachingu biznesowego (online lub w siedzibie firmy klienta). Każda z tych form pracy rozwija także kompetencje miękkie.