- Proces coachingu składa się z sześciu kroków: sesji próbnej, pierwszej sesji, sesji regularnych, zadań domowych, sesji zamykającej i ewentualnych sesji follow-up; część z nich jest obowiązkowa, część fakultatywna.
- Na pierwszej sesji coach i klient zawierają kontrakt coachingowy (częstotliwość sesji, odwoływanie, płatności, zadania domowe, kontakt) i ustalają cele, np. metodą SMART.
- Sesje regularne odbywają się co kilka lub kilkanaście dni; każda ma własny cel, który przybliża klienta do celu całego procesu.
- Zadania domowe są zwykle propozycją, a nie obowiązkiem – klient może je przyjąć, odrzucić lub poprosić o zmianę.
- O zakończeniu procesu decyduje klient w porozumieniu z coachem; ostatnia sesja służy sprawdzeniu realizacji celu, podsumowaniu i omówieniu dalszego rozwoju.
Aby odpowiedzieć na pytanie jak – krok po kroku wygląda proces coachingu trzeba najpierw wyjaśnić czym jest coaching. Otóż coaching to proces wspierający, skoncentrowany na rozwoju indywidualnym i zawodowym. Coaching dokonuje się w partnerskiej relacji między coachem a klientem (coachee). Jego celem jest rozwój umiejętności i kompetencji, zwiększenie świadomości, poszerzenie perspektyw i odkrycie nowych możliwości. Ten rodzaj wsparcia dokonuje się w czasie procesu coachingowego. Ten zaś składa się z kilku elementów. Niektóre z nich są elementami obowiązkowymi, a inne fakultatywnymi. Oto jak – krok po kroku – wygląda proces coachingu.
6 kroków w procesie coachingu
-
Bezpłatna konsultacja przed coachingiem
Zanim zdecydujesz się na coaching, możesz umówić się na bezpłatną konsultację. Trwa 30 minut i odbywa się online. Opowiadasz, z czym przychodzisz, a w odpowiedzi usłyszysz wprost, czy coaching to dobra forma wsparcia w Twojej sytuacji i jak mogłaby wyglądać dalsza współpraca. Konsultacja do niczego nie zobowiązuje.
Pierwsza sesja coachingu
Pierwsza sesja coachingu jest początkiem procesu coachingowego i jest dla niego kluczowa. W czasie pierwszej sesji wraz z coachem ustalicie zasady wzajemnej współpracy (np. częstotliwość sesji, warunki odwoływania sesji, kwestie płatności, sprawy związane z zadaniami domowymi, a także sposoby umawiania sesji i kontaktu z coachem pomiędzy nimi). Te ustalenia nazywane są kontraktem coachingowym. W czasie pierwszej sesji będziesz mógł ustalić cele na coaching. Coach użyje jednej z metod wyznaczania celów (np. SMART), aby pomóc określić Ci miejsce, do którego chcesz dojść na koniec procesu coachingowego. Niekiedy na pierwszej sesji coachingu – choć zależy to od szybkości ustalenia kontraktu i celów na coaching – udaje się rozpocząć regularną pracę.
-
Sesje regularne
Po pierwszej sesji coachingu rozpoczyna się regularna praca z klientem. Sesje odbywają się co kilka lub kilkanaście dni (w zależności od ustaleń między klientem a coachem). Nadrzędnym celem całego procesu coachingu jest zrealizowanie celów założonych na pierwszej sesji. Każda z tzw. „sesji regularnych” może mieć jednak własny cel. Ten cel na sesję powinien być zbieżny z celem procesu. A jego realizacja powinna przybliżać klienta do realizacji celu nadrzędnego. Liczba sesji regularnych zależy m. in. od celów na coaching, tempa pracy klienta i doświadczenia coacha.
-
Zadania domowe
Sesje regularne coachingu mogą kończyć się zadaniami domowymi. Choć nie jest to element obowiązkowy to jednak wielu coachów proponuje zadania domowe. Są one związane z celem całego procesu coachingowego i wynikają z tematów poszczególnych sesji. Celem zadań domowych jest utrwalenie wyników pracy z sesji, rozszerzenie ich, a także przyspieszenie całego procesu coachingu. Kwestia zadań domowych powinna być ustalona na pierwszej sesji w kontrakcie coachingowym. Zwykle zadania domowe traktowane są jako opcjonalne, ale pożądane. W takim ujęciu coach nie zadaje swojemu klientowi zadania, ale mu je proponuje. Klient może je przyjąć, albo odrzucić. Klient może też prosić o zmodyfikowanie zadania domowego albo przedstawienie innej propozycji. Jeśli zadanie domowe zostaje przyjęte – wówczas rozmowa na jego temat ma miejsce na kolejnej sesji.
-
Ostatnia sesja – zakończenie procesu coachingowego
Zakończenie procesu coachingu ma miejsce wówczas, gdy zrealizowany zostaje cel (cele) na coaching. O tym kiedy zakończyć proces coachingu decyduje klient (coachee) w porozumieniu z coachem, ale ostateczna decyzja należy zawsze do klienta. Celem ostatniej sesji jest po pierwsze – zweryfikowanie faktu realizacji celu; po drugie – podsumowanie procesu oraz – po trzecie – omówienie dalszych kierunków rozwoju klienta.
-
Sesje follow-up
Sesje follow-up to nieobowiązkowy element procesu coachingu. Ten rodzaj sesji ma miejsce po zakończeniu procesu coachingowego. Te sesje odbywają się rzadziej niż sesje regularne. Przykładowo – jeśli sesje regularne odbywały się co 7-10 dni wówczas sesje follow-up mogą się odbywać co 7 do 10 tygodni. Celem tych sesji jest pomoc klientowi w ugruntowaniu realizacji celu. Liczba sesji follow-up zależy od klienta. Niektórzy klienci odbywają sesje follow-up po kilku miesiącach, a nawet po roku od zakończenia procesu coachingu.
FAQ – często zadawane pytania
Czym jest coaching i jak przebiega proces coachingowy?
Coaching to partnerska relacja między coachem a klientem, która wspiera rozwój osobisty i zawodowy. Proces coachingu zależy od indywidualnych potrzeb klienta, ale zazwyczaj obejmuje kilka etapów coachingu: ustalenie celów, określenie obecnej sytuacji, identyfikację możliwych rozwiązań, opracowanie planu działania i monitorowanie postępów. Coach pomaga klientowi odkrywać własne rozwiązania, nie narzucając gotowych odpowiedzi, co sprzyja trwałym zmianom i pomaga efektywnie osiągać zamierzone cele.
Jak wygląda pierwsza sesja z coachem i jakie są elementy procesu coachingowego?
Pierwsza sesja coachingowa zazwyczaj trwa około 90 minut i służy zbudowaniu relacji między coachem i klientem. Kluczowe elementy procesu to: nawiązanie relacji i ustalenie zasad współpracy (w tym poufność), określenie celów klienta, podpisanie umowy coachingowej określającej zasady i oczekiwania, a następnie właściwa praca z wykorzystaniem odpowiednich narzędzi i technik coachingowych. Coach wspiera klienta w odkrywaniu własnych rozwiązań poprzez zadawanie pytań otwartych, aktywne słuchanie i udzielanie konstruktywnego feedbacku, co pomaga w podejmowaniu decyzji i stymuluje proces rozwoju.
Czym różni się executive coaching od innych form coachingu?
Executive coaching to specjalistyczna forma coachingu skierowana do kadry zarządzającej wyższego szczebla. Różni się od standardowego coachingu tym, że koncentruje się na rozwoju umiejętności przywódczych, strategicznym zarządzaniu i efektywnym kierowaniu zespołem. Coach w executive coachingu często posiada doświadczenie biznesowe i rozumie wyzwania, z jakimi mierzą się menedżerowie wysokiego szczebla. Ta forma coachingu pomaga liderom rozwiązywać złożone problemy organizacyjne, usprawniać komunikację w zespole i doskonalić umiejętności przywódcze, co przekłada się na lepsze wyniki całej organizacji.
Jakie narzędzia coachingowe są najczęściej stosowane podczas sesji?
Wśród popularnych narzędzi coachingowych wymienić można: model GROW (Goal, Reality, Options, Will) służący do strukturyzowania sesji i wyznaczania celów; model DISC, który pomaga w analizie stylów zachowań i komunikacji; feedback 360 stopni, dający szerszą perspektywę na mocne i słabe strony klienta; koło życia/koło kompetencji do wizualizacji równowagi życiowej i obszarów do rozwoju; skalowanie, które pomaga określić poziom zadowolenia lub postępu w różnych sferach. Coach dostosowuje narzędzia do indywidualnych potrzeb klienta, by efektywnie wspierać jego rozwój i inspirować do wprowadzania pozytywnych zmian.
Jaka jest rola klienta w procesie coachingowym?
Klient w procesie coachingowym pełni aktywną rolę i jest odpowiedzialny za własny rozwój. Do jego zadań należy określenie celów, nad którymi chce pracować, szczera refleksja nad swoją sytuacją, otwartość na zmiany i nowe perspektywy, regularne wykonywanie uzgodnionych zadań między sesjami oraz wdrażanie opracowanego planu działania. Klient powinien być gotowy do autorefleksji i szczerej komunikacji z coachem. Ostatecznie to klient podejmuje decyzje i wprowadza zmiany w swoim życiu, podczas gdy coach jest jedynie przewodnikiem i wsparciem w tym procesie rozwoju.
W jaki sposób można mierzyć efektywność coachingu?
Efektywność coachingu można mierzyć na kilka sposobów. Po pierwsze, poprzez ocenę realizacji celów ustalonych na początku procesu. Po drugie, poprzez regularne feedbacki od klienta dotyczące postrzeganych zmian i korzyści. Pomocne są również obiektywne wskaźniki, jak poprawa wyników w pracy, awans czy rozwój nowych umiejętności. W coachingu zespołowym można obserwować poprawę współpracy, komunikacji i wyników zespołu. Niektórzy praktycy stosują również formalne kwestionariusze przed i po procesie coachingowym, aby zmierzyć postęp. Kluczowe jest dopasowanie metod pomiaru do indywidualnych celów klienta i charakteru prowadzonego coachingu.
Czym różni się coaching od mentoringu?
Główna różnica między coachingiem a mentoringiem polega na podejściu i roli prowadzącego. Coach nie musi być ekspertem w dziedzinie klienta - poprzez zadawanie pytań otwartych pomaga odkryć własne rozwiązania i nie udziela bezpośrednich rad. Coaching koncentruje się na teraźniejszości i przyszłości, wspierając klienta w osiąganiu konkretnych celów. Natomiast mentoring opiera się na doświadczeniu mentora w danej dziedzinie, który dzieli się wiedzą i doradza. Mentor często służy jako wzór do naśladowania. W praktyce, wiele programów rozwojowych łączy elementy obu podejść, dostosowując je do potrzeb uczestnika.
Jakie standardy etyczne obowiązują w profesjonalnym coachingu?
W profesjonalnym coachingu obowiązują wysokie standardy etyczne, często formalizowane przez organizacje takie jak ICF (International Coaching Federation). Podstawowe zasady obejmują: poufność wszystkich informacji przekazywanych przez klienta, szacunek dla autonomii klienta i jego decyzji, uczciwość co do kompetencji coacha i granic coachingu, unikanie konfliktów interesów, jasne określanie warunków współpracy w umowie coachingowej oraz stałe doskonalenie umiejętności przez coacha. Coach powinien również rozpoznawać sytuacje, kiedy klient potrzebuje innego rodzaju wsparcia (np. terapii) i odpowiednio go pokierować. Przestrzeganie tych zasad buduje zaufanie niezbędne w relacji coach-klient.
Jak wygląda coaching online w porównaniu do tradycyjnych sesji?
Coaching online stał się popularną alternatywą dla sesji twarzą w twarz. Główne różnice obejmują formę komunikacji (wykorzystanie platform wideokonferencyjnych), większą elastyczność w ustalaniu terminów oraz brak ograniczeń geograficznych - klient może pracować z coachem z dowolnego miejsca na świecie. Wyzwaniami coachingu online mogą być ograniczenia w odczytywaniu mowy ciała, potencjalne problemy techniczne oraz trudniejsze budowanie początkowej relacji. Jednak badania pokazują, że efektywność coachingu online jest porównywalna z tradycyjnym, a dla niektórych klientów wirtualne środowisko sprzyja większej otwartości. Kluczowe jest dostosowanie technik coachingowych do środowiska online i zapewnienie stabilnego połączenia internetowego.
Chcesz sprawdzić, jak działa coaching?
Prowadzę coaching biznesowy i life coaching. Na bezpłatnej konsultacji powiesz mi, z czym przychodzisz, a ja – jak mogę pomóc.
To też może Cię zainteresować
Doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, trener biznesu od 2008 roku i coach od 2016 roku. Dyrektor zarządzający Instytutu Szkoleń i Coachingu (ISiC). Prowadzi szkolenia dla firm, coaching biznesowy, mentoring i life coaching.
